Vijgen na Pasen

door lievendebrouwere

20130719-095533.jpg

Gisteravond nog een wandelingetje rond de vijver gemaakt met vrouwlief.
Een geschikt moment om een beetje te keuvelen over Anna en de zee, over digitale dementie, over Ahriman (the bad guy of antroposophy), over morele technieken,over koffiebonen, over Bruno Skerath, en over … vijgen na pasen.

De figuurlijke betekenis van ‘vijgen na pasen’ is: iets dat te laat komt, iets dat geen zin meer heeft.

Een variant is: mosterd na de maaltijd.

Komt mijn blog te laat?

In zekere zin wel.
Ik had daar 20 jaar geleden moeten mee beginnen.
Maar bestonden er toen al blogs?
Ik had niet eens een computer!
Bovendien had ik toen niet gekunnen wat ik nu kan.
In ieder geval: beter te laat dan nooit.

Heeft mijn blog geen zin meer?

Ik wil de wereld als een kunstwerk zien.
De meeste mensen hebben geen idee waarover ik het heb,
laat staan dat ze er de zin van inzien.
De hedendaagse kunst heeft in zekere zin het gras van voor mijn voeten weggemaaid.
Ze heeft het vermogen om kunst te zien vrijwel vernietigd.
Ze heeft de onwrikbare mening doen postvatten dat kunstenaars ideeën in beeld brengen en dat de kijker achter die ideeën moet zien te komen.
Alsof kunst een kruiswoordraadsel was.
Alsof kunst iets is om over na te denken.
Iets voor intellectuelen.

En dat is ze niet.

Kunst spreekt de taal van het hart.
Die taal moet je eerst verstaan vóór je over kunst kunt beginnen nadenken.
Doe je dat niet, dan denk je eigenlijk nergens over na.
Dan wordt je denken volkomen willekeurig.
Zinloos.
In die zin is mijn blog zinloos.
Want ik vermoed dat de meeste mensen niet echt ernstig nemen wat ik schrijf.
Ze zijn opgevoed met hedendaagse kunst,
en die heeft hen geleerd hun hart het zwijgen op te leggen.
En dus kennen ze de taal van de kunst niet meer.
Ze geloven zelfs niet dat die taal bestaat.
Dus geloven ze ook niet dat wat ik schrijf ergens over gaat.
Bewust of onbewust zien ze het als Spielerei.

In die zin zijn mijn Vijgen na Pasen inderdaad vijgen na pasen.

Maar de uitdrukking heeft ook nog een letterlijke betekenis.

In de katholieke vastentijd mochten de mensen allerlei zaken niet eten, vooral lekkere dingen.
Ze moesten zich immers voorbereiden op de lijdensweek,
Ze moesten zich oefenen in lijden.
Maar ze moesten ook weer niet overdrijven.
Want ze waren Christus niet.
En dus waren er uitzonderingen op de vastenregel,
Kleine momenten van genot om het lijden te verzachten,
om het draaglijk te maken.
En één van die uitzonderingen waren vijgen.

Vijgen vóór Pasen waren een door de kerk toegestane lekkernij.
Een soort symbolische Simon van Cyrene die het kruis van Christus hielp dragen,
zodat God het kon volhouden tot op Golgotha, de Schedelplaats.

Vijgen nà Pasen hadden geen zin meer, want iedereen mocht weer alles eten.
Het lijden was voorbij, er mocht weer volop genoten worden.

Maar,

dat wil natuurlijk niet zeggen dat vijgen na pasen niet lekker meer waren.
Ze waren nog altijd even lekker als daarvoor.
Maar ze waren niet langer exclusief.
Het genot dat ze verschaften werd niet langer geïntensiveerd door het vasten.
Het stond niet langer in scherpe tegenstelling tot de strenge ascese.
Het was … gewoon geworden.

En dat is ook wat ik op het oog heb met mijn Vijgen na Pasen.
Ik wil iets buitengewoons gewoon maken.
Ik wil iets exclusiefs democratiseren.
Iedereen een sjakos van Delvaux zeg maar.

Zowel kunst als antroposofie zijn iets buitengewoon exclusiefs.
Voorbehouden aan een elite, een happy few.

Het grote publiek interesseert zich helemaal niet voor kunst, en zeker niet voor hedendaagse kunst.
Dat is iets voor intellectuelen en rijken.
Antroposofie: idem.
Wie weet in ons land wat antroposofie betekent?
Geen kat.
Het is een aangelegenheid van een klein groepje ‘uitverkorenen’.
Stelt overigens niet voor hoor, die uitverkorenen.
En dat kan ook niet anders.
Want ‘uitverkoren-zijn’ is niet meer van deze tijd.
Het is iets van vóór Pasen.

Het apocalyptische Golgotha dat we in de vorige eeuw hebben meegemaakt, is daar een huiveringwekkend bewijs van.
Er bestáán geen uitverkoren volkeren meer, geen oude en geen nieuwe.
Die tijd is definitief voorbij.
De toekomst is aan alle volkeren.
De toekomst is aan het volk dat mensheid heet.
En uitverkoren-zijn is voortaan een individuele vrije keuze.
Ieder mens kiest zichzelf uit.

Kiest hij voor zijn hersenen en ziet hij daarin zijn exclusieve menszijn?
Prima. Niemand die hem tegenhoudt.
Kiest hij voor de kunstenaar-in-zich, voor de vrije scheppende geest?
Ook goed.
De mens is vrij.
Hij wórdt niet meer uitverkoren, hij kiest zichzelf uit.

Vijgen vóór Pasen waren een genot dat de gewone man genadiglijk werd toegestaan door het Grote Gezag, dat handelde in naam van God himself.

20130719-112333.jpg

Vijgen na Pasen zijn een genot dat iedereen vrij kan kiezen tussen alle andere soorten genot.
Er is geen Geestelijk Gezag meer en God is dood. We hebben hem zelf terechtgesteld.
We zijn met andere woorden vrij van God.

Maar dat maakt de zaken er niet eenvoudiger op.
Want nu moeten we zelf kiezen.
En hoe moeten we dat in godsnaam doen?
Er zijn zoveel mogelijkheden.
Er zijn, na de vastentijd van de vorige eeuwen, zóveel genietingen.
Om maar één ding te noemen:
Er zijn waanzinnig veel blogs.
Hoe moet je daartussen kiezen?
Hoe moet je vinden wat goed is voor je?

Daar is volgens mij maar één antwoord op:
Kiezen is een kunst.
En kunst moet je leren.
En dat vraagt tijd.
Ars longa, weet u wel.

Natuurlijk hoeft een mens niet te kiezen voor de kunst.
Hij hoeft niet te kiezen voor het kiezen.
Hij kan bijvoorbeeld kiezen voor zijn … hersenen.
Die laten hem geen keuze.
Vraag het maar aan Dick Swaab: vrije wil bestaat niet.
Hij bedoelt: de moderne mens kan alleen maar kiezen voor zijn hersenen,
op gezag van minzame, glimlachende mensen als de professor.

20130719-114035.jpg

Ja beslist, de moderne mens kan weer kiezen voor pausen,
religieuze pausen, wetenschappelijke pausen, artistieke pausen.

20130719-114218.jpg

Die vrijheid heeft hij en hij grijpt ze ook.
Hij levert zich in volle vrijheid over aan Nieuwe Pausen.
Hij kiest uit vrije wil om niet te kiezen.
Hij geeft vrijwillig zijn vrije wil op.

Die vrijheid heeft hij.
De moderne mens is vrij om al dan niet vrij te zijn.

Die vrijheid had hij vóór Pasen niet.
Nu heeft hij die wel.
Hij kan vijgen eten of niet.
En dat heeft hij aan Pasen te danken.

Dat is het grote mysterie van onze tijd:

Er is een Pasen geweest.

En wij hebben het niet gemerkt.

Christus is opnieuw gestorven en verrezen.
En wij hebben niks gezien.
Wij hebben het Grote Kunstwerk niet gezien.
Nochtans is het geen exclusief kunstwerk dat voorbehouden is aan uitverkorenen.
Het is een kunstwerk dat overal zichtbaar is,
tot in de kleinste dingen van onze tijd.
Maar we zien het niet omdat we het verleerd hebben kunst te zien.
We kunnen de wereld niet als een kunstwerk zien
omdat we ons blindstaren op de Romeinse keizers van onze tijd met hun brood & spelen.

20130719-120710.jpg

Tja, de geschiedenis herhaalt zich.
Er is niet veel veranderd de afgelopen 2000 jaar,

behalve dan dat we kunnen kiezen.

En dat is al heel wat.

Advertenties