De ziel en de duivel

door lievendebrouwere

Een moeder (die we nog kennen uit onze steinerschooljaren) vertelt:
Haar zoon volgt filmschool.
Voor zijn eindwerk heeft hij een kortfilm moeten maken.
Die werd echter afgekeurd.
Hij was dus niet geslaagd.
Woedend en gefrustreerd stuurt hij zijn film naar een bekend filmfestival
en … wint een prijs.
Grote ruzie in filmschoolland,
want zowel degenen die de bewuste film afgekeurd hadden als degenen die hem bekroond hadden, geven les aan een filmschool.

Wat is nu de moraal van dit verhaal?

They haven’t got a clue.

Er is in de hedendaagse kunst, en dus ook in het hedendaagse kunstonderwijs, geen gemeenschappelijke norm meer.
Wat de enen kunst noemen (kunst zelfs die een prijs verdient) is voor de anderen helemaal geen kunst.
Er heerst met andere woorden volslagen willekeur.
Wie naar de ene school gaat, zal geslaagd zijn (en wellicht een mooie artistieke carrière uitbouwen), wie naar een andere school gaat, zal niet geslaagd zijn (en misschien ergens in de bouw moeten gaan werken).
En dat met dezelfde film, met dezelfde kunst, met dezelfde talenten.

Is het moderne kunstonderwijs dan een loterij?

Neen, er is wel degelijk a system in that madness.

Er is één gemeenschappelijke norm waaraan het hele kunstonderwijs zich scrupuleus houdt:
wie klassiek werk maakt, komt er niet door.
Alle deuren sluiten zich voor hem.
Hermetisch.
Voor alle duidelijkheid: het gaat hier niet om de klassieke vorm, het gaat om de klassieke geest.

Iemand als Michaël Borremans bijvoorbeeld schildert zeer klassiek.
Maar de geest van waaruit hij schildert is allesbehalve klassiek.
Er is zelfs veel voor te zeggen dat het een anti-klassieke geest is, een geest die de klassieke geest voor zijn kar spant, misbruikt, vernedert, belachelijk maakt.

20130724-095043.jpg

Deze anti-klassieke geest heeft de hele kunstwereld, en dus ook het hele kunstonderwijs, in zijn greep. En hij speelt het spel heel geraffineerd.
Het kunstonderwijs begint nog altijd op min of meer klassieke manier: tekenen, schilderen, beeldhouwen.
Dat kan ook niet anders.
Om een pispot tentoon te stellen (zoals Marcel Duchamp deed) hoef je echt geen kunstonderwijs gevolgd te hebben.
Om hedendaagse kunst te maken, hoef je niks te kunnen.
Hedendaagse kunst maakt kunstonderwijs overbodig.
Daarom ‘integreert’ het hedendaagse kunstonderwijs de klassieke disciplines.
Maar tegelijk geeft het de leerlingen al heel vroeg te verstaan dat ze deze ‘fase’ moeten overstijgen, dat ze het klassieke achter zich moeten laten, dat ze ‘hun eigen persoonlijkheid moeten ontwikkelen’.
Doen ze dat niet, dan worden ze gaandeweg uitgerangeerd.
Men laat ze links liggen, men lacht ze uit, men vernedert ze.
Tot ze breken.
Dat wil zeggen: tot ze het opgeven of een ‘eigen persoonlijkheid’ ontwikkelen.
En een eigen persoonlijkheid ontwikkelen, betekent: je ziel verkopen, je persoonlijkheid inruilen voor een groepspersoonlijkheid, je onderwerpen aan de geest van de hedendaagse kunst.
Op deze persoonswissel is het hele kunstonderwijs gericht.

Zoals bekend is het Vlaamse onderwijs van hoog niveau.
Het Vlaamse kunstonderwijs maakt daar geen uitzondering op.
Nergens worden leerlingen zo efficiënt van hun persoonlijkheid ontdaan als in Vlaanderen.
Nergens zijn gediplomeerden zo totaal onderworpen aan de hedendaagse geest.
Tal van Vlaamse hedendaagse kunstenaars zijn dan ook wereldberoemd: Delvoye, Tuymans, Borremans, Fabre, Panamarenko, noem maar op, de lijst is lang.
En Jan Hoet is wellicht de beroemdste kunstpaus van het moment.
Vlaanderen staat artistiek aan de top.
Zoals weleer.
Het enige verschil is dat Vlaanderen toen inderdaad een eigen persoonlijkheid had, terwijl het nu uitmunt in wat het eeuwenlang heeft geoefend: het onderdrukken van die persoonlijkheid, het zich onderwerpen aan de vijand, het verkopen van de eigen ziel.

Wat betekent het nu dat een leerling aan een filmschool geflest wordt voor zijn eindwerk en met datzelfde eindwerk elders een prijs wint?
Het betekent dat de hedendaagse geest verschillende normen hanteert.
Het betekent dat hij willekeurig tewerk gaat.
Want willekeur is het meest efficiënte middel om macht uit te oefenen en mensen te onderwerpen.
Als er geen ‘system in the madness’ te ontdekken valt, kun je je niet verweren tegen die madness.
Je staat machteloos.

Wat moet die jongeman, met zijn prijs en zonder diploma, nu doen?
Hij heeft helemaal geen controle over de gang van zaken.
Misschien wordt hij een beroemd regisseur, misschien moet hij de straten gaan vegen.
Hij heeft het niet in de hand.
Alleen de hedendaagse geest heeft het in de hand.
En dus staat de jongeman voor de keuze:
Ofwel geeft hij zich over aan die geest,
Ofwel behoudt hij zijn persoonlijkheid, zijn ziel.

En dat is een verdomd moeilijke keuze.

20130724-104319.jpg

Advertenties