Experts

door lievendebrouwere

20130917-114356.jpg

Groot nieuws!
Er is een nieuwe Van Gogh ontdekt!
U weet wel, zo’n schilderij dat enkele tientallen miljoenen euro’s waard is.
Reden dus om wantrouwig te zijn.

Experts beweren dat het om een echte, authentieke Van Gogh gaat.
Tot dat (kostbare) besluit zijn ze gekomen na grondig onderzoek en rijp beraad.

Tja.

Met experts moet je je altijd afvragen door wie ze betaald worden.
Amerikaanse experts zeggen dat Assad gifgas gebruikt heeft.
Russische experts zeggen dat het de rebellen waren.
Europese experts blazen koud en warm.
Kunst is natuurlijk geen oorlog.
Alhoewel.
Op 9/11 was het verschil niet groot.
De aanslag leek verdacht veel op een ‘performance’.
Volgens experts van de Amerikaanse regering ging het evenwel om een echte, authentieke aanslag.
Onafhankelijke experts zagen het anders: volgens hen was de aanslag vervalst, het was een zorgvuldig in scène gezet kunststuk.
Wie had gelijk?
Ik gok op de niet-betaalden.

De conclusie van de Van Gogh-experts is gigantisch veel geld waard.
Door wie werden ze betaald?
Dat wordt niet gezegd.
Een tijdje geleden hadden ze het schilderij nog vals verklaard.
Maar de onbekende eigenaar had aangedrongen.
En zie, vandaag is het valse schilderij opeens echt.

Tja.

Maar zelfs als kunstexperts bonafide zijn, is hun oordeel lang niet altijd betrouwbaar.
Iedereen kent het geval van De Emmaüsgangers, de ‘nieuwe Vermeer’ die in 1937 ontdekt werd.
De experts waren het er roerend over eens: het was een echte, authentieke Vermeer.
Waarschijnlijk zouden ze dat vandaag nog altijd denken als de vervalser – Han van Meegeren – niet bekend had (noodgedwongen, want hij werd beschuldigd van collaboratie omdat hij een andere valse Vermeer – aan Göring verkocht had).
Als ik De Emmaüsgangers vandaag bekijk, snap ik niet hoe men ooit heeft kunnen denken dat dit een Vermeer was.
Je hebt echt geen gesofisticeerde instrumenten nodig om dat te zien.
Verleden jaar heeft men een onbekende tekening van Jan Van Eyck ontdekt, al is men niet zeker of het van de hand van de meester zelf is.
Opnieuw volstaat één blik op die tekening om te weten dat ze onmogelijk een Jan Van Eyck kan zijn.
Maar de experts twijfelen.

Toen ik nog in Brussel werkte, ging ik vaak kijken naar de etalages van de antiquairs in de buurt van het Paleis voor Schone Kunsten.
Daar zag ik regelmatig 16de eeuwse schilderijen waarvan ik had durven wedden dat ze geen vijftig jaar oud waren.
En ik wed alleen als ik zeker ben.
Toch werden die dingen verkocht, ongetwijfeld voorzien van de benodigde echtheidscertificaten, ondertekend door experts.

Ik kan moeilijk geloven dat die experts hun vak zo slecht kennen.
En dus blijft er maar één mogelijkheid over: ze zijn te koop.

Stel je eens voor dat je in het bezit bent van een vervalste Van Gogh.
Zo’n doek is 20, 30 miljoen euro waard, als ’t niet meer is.
Maar het moet natuurlijk wel eerst echt verklaard worden.
Als je daar 10 miljoen euro voor uittrekt, blijft er nog altijd heel veel over.
En met 10 miljoen euro kun je volgens mij veel experts omkopen.
Ik heb ooit eens gelezen dat een aanzienlijk percentage van álle kunstwerken die in musea hangen, vervalst is.
Of dat waar is, weet ik niet.
Maar ik weet wel dat er in de kunstwereld gigantisch veel geld omgaat.
En waar zoveel geld is, is ook misdaad.

Mijn oude tekenleraar formuleerde het ooit zo:
Er zijn drie gebieden waarop je in korte tijd enorm veel geld kunt verdienen:
Sex, drugs en kunst.
De eerste twee zijn in handen van de misdaad.
Waarom zou de derde een uitzondering zijn?

Je zou zelfs verder kunnen gaan en zeggen dat in de hedendaagse kunstwereld misdaad tot kunst is verheven.
Wie pispotten, afval en uitwerpselen voor grof geld aan de man brengt, is toch een oplichter van formaat?
En wie daar een internationaal bedrijf van maakt, waarin kunstenaars, kunsthandelaars, kunstkenners en experts van over de hele wereld werkzaam zijn, die mag met recht een misdaadgenie genoemd worden, iemand die van oplichterij een kunst heeft gemaakt, en van kunst een oplichterij.

Ik kan me dan ook levendig voorstellen dat een bonafide expert vroeg of laat overstag gaat en denkt: als iedereen met open ogen in die oplichterij trapt, waarom zou ik dan tegen de bierkaai blijven vechten?
Ik zeg niet dat alle bonafide experts bezwijken, maar waar zijn de ‘kenners’ die deze misdadige gang van zaken aanklagen?
Ik zie ze niet.
Nergens is er een spoor van kritiek op de hedendaagse oplichterij.
Het is een gesloten en machtige wereld.
En iedereen weet wat er met klokkenluiders gebeurt…

Wil ik nu beweren dat de nieuwe Van Gogh waarschijnlijk een vervalsing is?
Nee, helemaal niet.
Het is best mogelijk dat hij echt is.
Maar ik zou er mijn hand niet voor in het vuur durven steken.
Zeker niet zonder hem gezien te hebben.

Op grond van de foto’s in de krant kan ik wel zien dat het geen goede Van Gogh is.
Dat vond Van Gogh trouwens zelf ook, zoals hij in zijn brieven schrijft.
En hij had een zeer nuchtere kijk op zijn eigen werk.
Maar dat bewijst uiteraard niet dat dit doek van hem is.
Iedere vervalser kan die brieven lezen.
Het is natuurlijk wel een beetje gewaagd om een schilderij te vervalsen waarover Van Gogh zelf schrijft, want als het echte exemplaar later zou opduiken, ben je eraan voor je moeite.

Maar moderne vervalsers wagen zich heel ver.
Hoe zou je zelf zijn als je de experts bezig ziet!
Wie weet nog hoe Jan Hoet zijn carrière in de artistieke oplichterij begonnen is?
Hij deed dat door een (andere) oplichter te ontmaskeren, een oplichter die zo overmoedig was geworden dat hij niet kon wachten tot de verf droog was.
Helaas had de kennersblik van Jan Hoet dat gezien.
Blijkbaar is dat vandaag genoeg om een internationaal gereputeerde expert te worden: het verschil kennen tussen droge en natte verf.

We kunnen alleen maar hopen dat de experts van het Van Gogh museum dááraan gedacht hebben…