Een bange blanke man

door lievendebrouwere

20130925-164333.jpg

De man met het witte hemd die u hierboven aan het werk ziet in een ongetwijfeld hartverwarmend en geestverheffend toneelstuk, is Chiel van Berkel, een Hollander in Vlaanderen.
Niet dat dat laatste er iets toe doet.
In De Standaard van dinsdag 24 september lees ik zijn ‘Vijf Levenslessen’.
Die luiden als volgt:

1. Blijf rebels.
2. Laat niet op je kop zitten.
3. Mijd middelmaat.
4. Wees niet bang voor het vreemde.
5. Heb lief.

Tot dusver is alles OK.
Niemand kan iets tegen deze ‘levenslessen’ hebben.
Wijze man dus, die Chiel.
Althans, zo lijkt het.
Want onder Les 5 lees ik iets wat al die wijsheid als een kaartenhuisje in elkaar doet vallen:

‘Ik haat de bange blanke man.’

Kijk eens aan, denk ik, wat een rebelse, assertieve, originele, moedige en vooral liefdevolle uitspraak is dit!
Alleen al op grond van dit ene zinnetje verdient Chiel de Nobelprijs voor de Contradictie.
Het is dan ook niet het eerste het beste zinnetje.
Het is een uitspraak die tegenwoordig iédere rebelse, assertieve, originele, moedige en liefhebbende blanke man in de mond bestorven ligt.
Het is, zeg maar, het grootste intellectuele cliché van deze tijd.
En dat maakt deze uitspraak natuurlijk tot het tegendeel van rebels, assertief, origineel, moedig en liefdevol.

Of hoe je tegelijk rebels en volgzaam kunt zijn,
assertief en permissief,
origineel en afgezaagd,
moedig en laf,
Liefdevol en haatdragend.

Dames en heren, ik stel u voor: Chiel, de Nieuwe Blanke Man!

Houdt van zichzelf, haat zichzelf.
En is zich daar to-taal niet van bewust.
Als je hem vroeg: Chiel hou je veel van jezelf?
Of: Chiel, haat je jezelf?
Dan zou hij hoogstwaarschijnlijk (luid) ‘NEEN!’ zeggen.
Terwijl het juiste antwoord natuurlijk (benepen) ‘ja’ is.

Zwei Seelen leven in Chiels Brust.
Een liefdevolle en wijze ziel, en een haatdragende en domme ziel.
Maar er leeft ook nog iets anders in de Berkel-borst,
Of liever: er ontbreekt iets in die borst.
En dat is bewustzijn van die gespletenheid.
Wat Chiel in gênante mate NIET heeft, is een modern zelfbewustzijn.
En dat is juist een bewustzijn van dat gespleten, moderne zelf dat heen en weer geslingerd wordt tussen eigenliefde en zelfhaat.
Is er iets dat de moderne mens méér kenmerkt dan die tegenspraak?
Enerzijds is hij ongelooflijk vol van zichzelf,
en anderzijds zit hij vol zelfhaat en zelfminachting.

Ik maak daar zelf geen uitzondering op.
Ik schrik vaak van de Lucifer en Ahriman die ik in mezelf aantref.
Wat een duo!
Maar waarin ik wél verschil van Chiel & co is dat ik het wéét.
Ik ben me bewust van die Zwei Seelen in meiner Brust.
Het stelt nog niet veel voor, dat bewustzijn van mijn moderne zelf, en het laat me nog vaak in de steek, maar het begin is er.
En het laat zich niet meer uitwissen.
Als je die (eigen)liefde en (zelf)haat eenmaal in je eigen ziel broederlijk naast elkaar hebt zien staan, dan maak je jezelf niet meer wijs dat je alleen maar een moedige, blanke man bent of alleen maar een bange, blanke man.
Je bent het allebei.
Als je dan met je kop in de krant gaat staan om wijze levenslessen te geven,
en je zegt eerst:
Ik haat de bange blanke man,
om vlak daarop te zeggen:
Hebt elkander lief,
dan ben je een domme, blanke man.

En die domheid is allesbehalve lachwekkend, zeker als ze haar levenslessen besluit met de woorden: ‘Humor blijft een wapen tegen verzuring, tegen middelmaat en de krankzinnige tijd waarin we leven.’
Want wat is humor anders dan het bewustzijn van discrepanties, het bewustzijn van twee zaken die niet samengaan!

En ik maar denken dat Hollanders zo verstandig en zo geestig waren …

Advertenties