De geschokte journalist

door lievendebrouwere

20140130-154432.jpg

Dit is Douglas De Coninck, een Vlaamse onderzoeksjournalist met een twijfelachtige reputatie.
Ik herinner me nog dat hij in een of andere zaak een kwalijke rol speelde. De zaak zelf herinner ik me niet meer, maar de naam wel. Wie heet er nu trouwens Douglas!
Enfin, deze Douglas neemt het vandaag in De Morgen op voor Kristien Hemmerechts.
Dat gaat als volgt.

‘Nu weigert ook de Kortrijkse boekhandel Theoria de nieuwe Kristien Hemmerechts te verkopen. Na eerder ook al Het Paard van Troje in Gent. Je kan er het boek nog bestellen, en dan wordt het je blijkbaar met een vette knipoog overhandigd in een bruine papieren zak. In Nederland kreeg ‘De vrouw die de honden eten gaf’ van de recensenten vier sterren, bij ons een halve. Dan valt moeilijk iets anders te besluiten dan dat hier iets anders speelt dan literaire kwaliteit.

(…)

Nu zegt Kristien Hemmerechts: “Ik vind wel dat de verbeelding het mag overnemen op terreinen waar je aan de hand van feiten nooit kan komen.” Dit boek gaat over destructieve relaties, inspireert zich op de moeder aller ons bekende destructieve relaties en het is ieders recht om het een kutboek te vinden. Het minste wat wel kan worden opgemerkt is dat Martin, toen de gelegenheid zich voordeed, zich weinig moeite heeft getroost om te voorkomen dat op een dag een schrijfster haar fantasie de vrije loop zou laten. Dat is wat schrijvers nu eenmaal doen, overal ter wereld. Haar al dan niet geveinsde angst, haar verschuilen achter Marc Dutroux, haar persoonlijke ex-sekteleider, is tegelijk het verhaal en het gebrek aan een coherent verhaal.

Had het werkelijk gemoeten, dit boek? We zouden ze na 2000 jaar beschaving stilaan moeten kunnen benoemen: samenlevingen waarin vooraf wordt beoordeeld welke boeken moeten of niet. Wij zijn collectief geschokt als Michelle Martin na 17 jaar opsluiting (wegens lafheid) gebruik maakt van haar wettelijke rechten op voorwaardelijke vrijheid. We zijn geschokt als ze in een klooster zit, we zijn geschokt als ze naar de kapper gaat. We zijn geschokt als Dutroux een brief schrijft, we zijn geschokt als hij Nutella op zijn boterham doet. Wat hij en zij ook doet en waar of hoe iemand ons er ook op wijst dat dit tot nader order levende wezens zijn met vijf vingers aan elke hand: we zijn geschokt.

Het zou de discussie vereenvoudigden als alle geschokten hun argumentatie zouden finaliseren. Wat wil je eigenlijk zeggen, als je argumenteert dat criminelen vanaf een bepaalde grens geen bestaansrecht meer hebben?

Bizar, hoe dit boek in Nederland wordt bejubeld en Hemmerechts zich amper nog in de Delhaize kan vertonen. Schokkend, bijna.’

20140130-173150.jpg

Tot zover Douglas de onderzoeksjournalist.

Wat zegt deze man nu eigenlijk?
Waaruit bestaat zijn oratio pro Kristina?
Hij zegt om te beginnen dat er bij de beoordeling van ‘De vrouw die de honden eten gaf’ extra-literaire factoren hebben meegespeeld, want in Nederland beoordelen ze het boek veel positiever dan in Vlaanderen. De suggestie is dat Nederland veel objectiever oordeelt, omdat in Vlaanderen de Dutroux-affaire veel meer leeft en ook omdat men zich hier veel meer ergert aan de arrogantie en de politieke correctheid van Hemmerechts.
Dat is inderdaad goed mogelijk.
Maar het ook mogelijk dat in Nederland eveneens extra-literaire factoren spelen, zoals het ‘exotische’ van de Vlaamse schrijvers.
En het is even goed mogelijk dat in deze suggestie van De Coninck weer die eeuwige minachting voor het bekrompen ‘Vlaemsche volck’ speelt.
Het verschil in waardering tussen Nederland en Vlaanderen is inderdaad merkwaardig.
Maar de reden is vooralsnog niet duidelijk.

Wat zegt De Coninck nog meer?
Dat Kristien Hemmerechts het volste recht had om dit boek te schrijven.
Heeft iemand haar dat recht dan betwist?
Ik dacht van niet.
Men heeft gewoon gezegd dat het een slecht en onwelvoeglijk boek was. Men heeft het met andere woorden bekritiseerd.
Heeft het publiek dan dat recht niet meer?
In de Hedendaagse Kunst is het inderdaad zo goed als verboden om kritiek uit te brengen, maar in de literatuur is dat tot nader order niet het geval.

Douglas De Coninck struikelt wel over het feit dat die kritiek niet alleen de literaire kwaliteiten van het boek betreft.
Mogen boeken dan alleen op hun literaire kwaliteiten worden beoordeeld?
Dat is nieuw.
Toen Herman Brusselmans een aantal jaren geleden de modeontwerpster An Demeulemeester in een van zijn boeken uitschold voor het vuil van de straat, diende ze klacht tegen hem in.
De Vlaamse literaire wereld was geschokt.
En de vrijheid van meningsuiting dan? En de kreatieve vrijheid van de kunstenaar? Ging men nu ook al boeken verbieden in dit k…land?
De rechter velde echter een wijs vonnis: het boek moest niet uit de handel worden genomen, maar Brusselmans moest een fikse boete betalen wegens laster en eerroof.
Literatuur mag geen alibi zijn om mensen ongestraft te schofferen.

20140130-173306.jpg

Tot dusver heeft Douglas DC geen enkel steekhoudend argument gegeven.
Maar nu komt het.
‘We zouden ze na 2000 jaar beschaving stilaan moeten kunnen benoemen: samenlevingen waarin vooraf wordt beoordeeld welke boeken moeten of niet.’
Heeft hij het nu over de boekverbrandingen van de nazi’s of de katholieke index?
Dat is niet duidelijk, maar het klinkt wel dreigend en omineus.
Door van het bestaansrecht van boeken vlotjes over te stappen op het bestaanrecht van mensen, suggereert hij dat wie geschokt is door een boek zich eigenlijk geen beschaafd mens meer kan noemen.

Zijn slotzin krijgt daardoor een bijzondere lading.
‘Bizar, schrijft hij, hoe dit boek in Nederland wordt bejubeld en Hemmerechts zich amper nog in de Delhaize kan vertonen. Schokkend, bijna.’
Wat hem schokt is eigenlijk dat de grens tussen Nederland en Vlaanderen de grens is tussen de beschaving en de barbarij.

Daarmee zijn we weer terug bij het begin van zijn stuk, waar hij suggereert dat de Vlamingen een bekrompen volkje zijn dat niet in staat is afstand te nemen van zichzelf en zwelgt in gevoelens van verontwaardiging over een boek.
Dat blijkt dus inderdaad de teneur te zijn van zijn artikel.
Het is the same old song: Vlaamse intellectueel sneert naar het Vlaamse volkje.
Hoe vaak hebben we die plaat al niet gehoord!
Je vraagt je af of Vlaamse intellectuelen nog toch iets anders in staat zijn.

Douglas De Coninck is geschokt.
Hij probeert het te verbergen, maar wel op zo’n manier dat hij er juist de aandacht op vestigt: hij is geschokt omdat de Vlamingen geschokt zijn door het boek van Kristien Hemmerechts.
Je kunt je afvragen of dat laatste wel zo’n schokkende zaak is.
Als je niet meer geschokt kunt of mag zijn door een boek, betekent dat dan niet dat boeken je compleet onverschillig laten? Is het niet juist veel schokkender om nergens meer door geschokt te kunnen worden?
En dan is er nog een andere vraag: welke Vlamingen zijn het nu precies die geschokt zijn door het boek van Hemmerechts?
Is dat Bart Van Aken?
Hij noemde ‘De vrouw die de honden drinken gaf’ een kutboek. Maar ik neem aan dat er voor hem véél kutboeken bestaan en dat hij er de schouders voor ophaalt. Geschokt was hij zeker niet.
Was het Paul Marchal dan, de vader van een van de slachtoffertjes?
Hij is samen met Kristien Hemmerechts aan tafel gaan zitten voor de tv-camera’s. Dat doe je volgens mij niet als je ‘geschokt’ bent.
En wie blijft er dan nog over?
Als ik het goed en wel naga, is de Vlaamse geschoktheid vooral een zaak van … journalisten.
Zij zijn het die enkele muggen hebben opgeblazen tot een wilde kudde olifanten en die zich daar vervolgens geschokt over toonden.

Al dat ‘tumult’ en al die ‘geschoktheid’ komt dus grotendeels uit de koker van journalisten als Douglas De Coninck die leven van sensatie, en in feite intellectuele roofdieren zijn die overal bloed ruiken.
Douglas DC toont zich daar terecht geschokt over.

Zijn oratio pro Kristina begint steeds meer te lijken op een oratio contra Kristina.
Maar daar is hij zich natuurlijk niet van bewust.
Hij heeft het te druk met geschokt wezen.
Als u begrijpt wat ik bedoel.

20140130-173804.jpg

Advertenties