Gebrek aan empathie

door lievendebrouwere

In De Morgen stond onlangs het verontwaardigde verslag van Yassine Channouf, een jonge Marokkaan die samen met zijn broers van bed werd gelicht en twee dagen in de cel moest doorbrengen op verdenking van diefstal.
In geuren en kleuren beschrijft hij de vernederingen die hij moest ondergaan terwijl hij volkomen onschuldig was.
Zijn conclusie: België is geen rechtstaat, België is een onrechtstaat.
Uiteraard werd dit schokkende relaas breed uitgemeten in de kranten en de reacties waren voorspelbaar: iedereen schaamde zich om in een land te wonen waar onschuldigen opgesloten worden.
Yassine Channouf zelf, een twintiger, besloot om de tijd die hem nog restte te wijden aan het verzamelen van getuigenissen van racisme-slachtoffers.
De tijd die hem nog restte?
Het klonk alsof zijn leven permanent in gevaar was en hij ieder moment door de politie – of door Vlaamse racisten – vermoord kon worden.

Een paar dagen later was het de beurt aan Wouter Van Bellingen, de nieuwe (zwarte) directeur van het Minderhedenforum.
‘Vlamingen hebben blijkbaar meer empathie met dieren dan met migranten,’ vertelde hij tijdens een interview in Knack.
Hij voegde er nog aan toe: : ik denk soms dat Vlaanderen een psycholoog nodig heeft, om eindelijk eens in het reine te komen met zijn trauma’s: van de weigering om de wreedheden van het kolonialisme onder ogen te zien, via collaboratie en repressie, tot de moeizame omgang met migranten en nieuwkomers.’

Het zal wel niet het laatste schot voor de Vlaamse boeg zijn, want zwarte Wouter krijgt in Knack een vaste column waar hij zijn gal kan spuwen op het racistische, xenofobe, onverdraagzame Vlaanderen.
Voor wie het al vergeten is: Wouter Van Bellingen is de ex-schepen van Sint Niklaas die van de ene dag op de andere een Bekende Vlaming werd toen twee koppels weigerden door hem getrouwd te worden ‘omdat hij zwart was’.
De affaire heeft hem geen windeieren gelegd want vandaag is hij dus benoemd tot directeur van het Minderhedenforum.
De twee racistische koppels die zijn carrière gelanceerd hebben, zijn nooit gevonden.
Geruchten gaan dat de zaak met racisme niks te maken had en dat de weigering stoelde op het feit van Van Bellingen stamde uit – lees: geadopteerd was door – een familie van collaborateurs, van ‘zwarten’ dus.
Maar het schandaal was intussen zo groot geworden dat het ‘opportuner’ werd geacht om het misverstand onopgehelderd te laten.
Later is Van Bellingen nog eens in het (wereld)nieuws gekomen door een soort massa-trouwpartij op de (zeer) Grote Markt van Sint Niklaas.
En vandaag haalt hij dus weer het nieuws met de uitspraak dat Vlaanderen naar de psychiater moet om eindelijk eens iets te doen aan zijn racistische inborst.

Ja, hij weet het goed aan boord te leggen, deze immer breed glimlachende Wouter Van Bellingen. Ik verdenk er hem dan ook van een platte politieke opportunist te zijn, iemand die naast zijn ellebogen ook de kleur van zijn huid gebruikt om zich een weg te banen naar de top.
En ik verdenk Yassine Channouf ervan van hetzelfde laken een broek te zijn.
In zijn aangrijpende verslag van de vernederingen die hij moest ondergaan, schreeuwt hij zijn onschuld annex verontwaardiging uit.
Maar een dag later reageerde justitie al door te zeggen dat er wel degelijk aanwijzingen waren voor zijn betrokkenheid bij een diefstal.
De vluchtauto werd namelijk gehuurd op zijn naam en met gebruik van zijn identiteitskaart.
Hij werd ook vlakbij Channoufs huis teruggevonden, terwijl in datzelfde huis ook een grote som geld werd aangetroffen.
En daar zou de onschuldige Channouf helemaal niks vanaf geweten hebben?
Pittig detail: Channouf is mede-oprichter van Mouvement X, een ‘burgerrechtenbeweging’ die vecht tegen uitsluiting, discriminatie en racisme. Aan het hoofd staat niemand minder dan Abou Jahjah, nog zo’n onschuldige migrant.

Wat me vooral trof in de tekst van Yassine Channouf was het totale gebrek aan empathie met de Vlamingen.
Hoeveel jaar is het nu al dat de Vlamingen de pesterijen van Marokkaanse jongeren moeten ondergaan?
Het verhaal is bekend: deze soms nog zeer jonge jongeren overvallen iemand, worden aangehouden door de politie, dezelfde dag nog vrijgelaten wegens te jong of geen plaats in de gevangenissen, en de volgende dag beginnen ze opnieuw.
Een tijdje geleden werd zo’n jongere aangehouden die al meer dan 60 overvallen op zijn actief had en nog nooit veroordeeld was.
Ook hem moesten ze weer laten gaan.
Rekening houdend met het feit dat dergelijke berichten slechts met mondjesmaat in de krant komen (wegens stigmatiserend voor de Marokkaanse gemeenschap), mag je ervan uitgaan dat er in dit land heel wat Marokkaanse jongeren rondlopen die hun dagen vullen met het pesten (of moeten we zeggen: terroriseren?) van burgers en politie.

Het kost mij dan ook weinig moeite om me te verplaatsen in zo’n politieman die al jaren getreiterd en uitgelachen word door Marokkaanse jongeren en daar volkomen machteloos tegenover staat.
Kun je van zo’n politieman menselijkerwijs verwachten dat hij beleefd blijft als een zoveelste jonge Marokkaan wordt aangehouden en vol verontwaardiging zijn onschuld uitschreeuwt?
Ik vind het juist van een bewonderenswaardige verdraagzaamheid getuigen als hij alleen maar zegt: ook niks gedaan, zeker?

Yassine Channouf is zo vol van zijn eigen vernedering dat er in zijn bewustzijn geen plaats is voor de – veel grotere – vernederingen van de Vlamingen.
Als Marokkaan zou hij zich moeten schamen voor het gedrag van zijn landgenoten, want als er ergens rellen zijn, als er ergens een overval wordt gepleegd, als er ergens een schoolbus met kinderen wordt aangevallen, als er ergens mensen in elkaar worden geslagen, als er ergens vrouwen worden lastiggevallen: altijd weer zijn er Marokkanen bij betrokken.
Ze staan in heel Europa dan ook bekend als ruziemakers, en dat is nog zwak uitgedrukt.
Ik beweer niet dat alle Marokkanen zo zijn.
Ik beweer ook niet dat er geen schatten van Marokkanen bestaan.
Maar Marokkanen die hun eigen reputatie niet kennen, zijn als Duitsers die niet weten wat nazi’s zijn.
Natuurlijk kun je de misdaden van de Marokkanen niet vergelijken met die van de nazi’s.
Maar het zijn wel misdaden die nú gepleegd worden, dagelijks en op grote schaal.
Er leeft in Europa dan ook zoveel wrok tegenover Marokkanen dat er onafgebroken moet gewaarschuwd worden voor stigmatisering en demonisering.

Toch doet Yassine Channouf alsof er geen vuiltje aan de lucht is.
Meer zelfs, hij vindt het wraakroepend dat Marokkanen niet met meer respect behandeld worden.
Hij is zo verontwaardigd over de onvriendelijke houding van politie en justitie tegenover Marokkanen dat hij begint te spuwen, te schelden en te schreeuwen dat België een onrechtstaat is.
Channouf is nochtans geen onontwikkelde straatjongere die niet weet wat er in de wereld gebeurt.
Nee, hij heeft een master en studeert aan de universiteit van Leiden.
Hij is dus een intellectueel van wie je toch énige nuancering en zelfkritiek zou mogen verwachten.
Maar die ontbreken totaal.
Yassine Channouf toont niet het minste begrip voor het wantrouwen van de Belgen.
En hij is niet de enige.
Nog nooit heb ik uit de mond van Marokkanen of andere moslims één blijk van begrip vernomen voor de wrok van de autochtone Vlamingen.
In al die honderden artikels en opiniestukken van hun hand heb ik nog nooit één teken van empathie aangetroffen.
Altijd weer zijn het klachten, beschuldigingen, waarschuwingen en zelfs bedreigingen.
Met deze week dus als klap op de vuurpijl de bewering van Wouter Van Bellingen dat Vlamingen meer empathie hebben voor dieren dan voor migranten.

Als ik die groteske woorden lees, kan ik niet anders dan denken: deze man heeft het over zichzelf.
Hij projecteert zijn eigen gebrek aan empathie op de Vlamingen.
Hij doet daarmee niets anders dan wat allochtonen al tientallen jaren doen.
Ze verwijten de Vlamingen, de Belgen, de Europeanen, kortom het hele Westen waar ze zelf mank aan gaan: een totaal gebrek aan inlevingsvermogen.
Hoe is het in godsnaam mogelijk, roepen ze, dat de Vlamingen niets doen aan hun racisme! Ze blijven ongestoord verder discrimineren en behandelen allochtonen alsof het geen mensen zijn! Hebben ze dan werkelijk geen greintje empathie? Wat zijn dit toch voor wezens!
Ze kunnen er echt niet bij dat er zulke mensen bestaan.
De Westerse mens is voor hen een volslagen raadsel, een wezen waar ze totaal geen hoogte van krijgen, waar ze zich onmogelijk kunnen in verplaatsen.

Kunnen?

Als ik pasgeboren kinderen zie lachen naar wildvreemde mensen die zich over hun wieg buigen, dan lijdt het voor mij geen twijfel dat ze beschikken over een aangeboren inlevingsvermogen.
Ze hebben nog nooit mensen gezien, en die volwassenen moeten hen voorkomen als monsterachtig grote en vreemde wezens, maar toch glimlachen ze alsof ze hen herkennen, alsof ze voelen: die reuzen zijn mensen, net als ik.
Hetzelfde stel ik vast wanneer Westerse camera-ploegen doordringen in het Amazone-oerwoud en daar Indianen ontmoeten die nog nooit contact hebben gehad met de buitenwereld.
Ik zie dan mensen die op een kinderlijke manier reageren op die vreemde Westerlingen: ze lachen, ze zijn nieuwsgierig, er is een soort elementaire menselijke verstandhouding.
Nee, gebrek aan inlevingsvermogen is de mens niet aangeboren.
Empathie maakt deel uit van zijn menselijke natuur.

Als mensen blijk geven van een totaal gebrek aan empathie, als ze er niet in slagen zich in te leven in andere mensen, dan is dat geen kwestie van kunnen, maar van niet-willen.
Als deze onwil een hele volksgemeenschap kenmerkt, dan is dat geen kwestie van natuur, maar van cultuur.
Het is een bewust verzet tegen een aangeboren menselijke eigenschap: de empathie, het inlevingsvermogen.

In de woorden van zowel Yassine Channouf als Wouter Van Bellingen klinkt de ‘clash of civilisations‘ door, de botsing tussen culturen.
Om welke culturen gaat het hier?
Er is natuurlijk de botsing tussen de islamitische en de Westerse cultuur.
Maar er is ook nog een andere botsing.
Wouter Van Bellingen werpt de Vlamingen dezelfde beschuldigingen in het gezicht die we altijd horen van moslims.
Maar Van Bellingen is geen moslim, Van Bellingen is een … Vlaming.
Of belet zijn zwarte huid hem om een Vlaming te zijn?
Kunnen Vlamingen alleen maar blank zijn?
Veel mensen zouden dat een racistische gedachte vinden, en daar wil ik hem niet van verdenken.
Dus hebben we hier te maken met een Vlaming die zichzelf – met een brede glimlach – beschuldigt van een schrijnend gebrek aan empathie.
Ofwel is deze Van Bellingen zwakzinnig, ofwel gaat hij er vanuit dat er twee soorten Vlamingen, of beter gezegd, twee Vlaamse culturen zijn: een cultuur (waar hij uiteraard zelf toe behoort) die vreemdelingen met open armen ontvangt, en een cultuur die meer van honden dan van migranten houdt, een racistische cultuur dus.

Ook onder Vlamingen vindt er dus een ‘clash of civilisations’ plaats.
Het gaat met andere woorden niet om één botsing maar om twee ‘botsingen van culturen’.

Laat we eens naar de eerste botsing kijken, de botsing tussen de islam en het Westen.
Die komt tot uitdrukking in twee kapitale verwijten:
De moslims willen zich niet integreren en de Westerlingen zijn racistisch.
Goed en wel bekeken, gaat het hier om één en hetzelfde verwijt: het ontbreekt de anderen aan inlevingsvermogen.
Alleen gaat het in het ene geval om een ‘fysiek’ inlevingsvermogen: de moslims weigeren zich aan te passen aan de gewoonten en gebruiken van het Westen.
In het andere geval gaat het om een ‘geestelijk’ inlevingsvermogen: de Westerling kan zich niet verplaatsen in de geest van de moslim en behandelt hem daarom zonder respect.

Het begint bekend te klinken, maar ze hebben allebei gelijk.
De moslims weigeren zich inderdaad ‘in te leven’ of te integreren: ze vragen aparte wetten, ze willen apart zwemmen, ze willen apart slachten, ze willen apart vlees. Ze willen kortom niet op gelijke voet behandeld worden.
De Westerlingen van hun kant zijn niet bereid zich in te leven in de geest van de moslim, die in de eerste plaats een religieuze geest is. Moderne Westerlingen willen niets meer te maken hebben met religie. Ze peinzen er niet over om religieuze wetten op voet van gelijkheid met seculiere wetten te plaatsen.

Het gaat dus niet zomaar om de botsing tussen twee culturen, het gaat om de botsing tussen de wereldbeelden die aan die culturen ten grondslag liggen.
In het Westen is dat het wetenschappelijke wereldbeeld.
In de islam is dat het religieuze wereldbeeld.
En beide wijzen elkaar radicaal af.
In het materialistische wereldbeeld van het Westen is er geen plaats voor religie of geest, tenzij als een soort bijproduct van de materie. Van gelijkheid tussen geest en materie kan geen sprake zijn. Een dialoog op voet van gelijkheid tussen materialistische en religieuze denkbeelden is dan ook uitgesloten.
Omgekeerd is het niet anders.
In het religieuze wereldbeeld van de islam is er geen plaats voor wetenschap, tenzij als een commentaar op de koran. Dat de Westerse wetenschap op gelijke voet zou staan met het woord van God is ondenkbaar voor de moslim. Een dialoog tussen beide is dan ook uitgesloten.

Van zodra de islam en het Westen doordringen tot de grondslagen van hun cultuur houdt de verstandhouding op en vindt er een frontale botsing plaats.
Ten aanzien van die geestelijke grondslagen gelden de woorden van Kipling: East is East and West is West, and the twin shall never meet.
Anders gezegd: tussen de religieuze islam en het materialistische Westen heerst de broedertwist.

(wordt vervolgd)