Weg met Zwarte Piet!

door lievendebrouwere

   

Dit is Sarah Bracke, een godsdienstsociologe die geen aanstelling kreeg bij de K.U.Leuven – naar eigen zeggen omdat ze zich teveel met de islam en te weinig met het christendom bezighield – en dan maar ‘senior onderzoekster’ is geworden bij RHEA, het expertisecentrum van de VUB dat interdisciplinair onderzoek doet in verband met gender, diversiteit en intersectionaliteit. Van haar hand verscheen vandaag op DeWereldMorgen een analyse die duidelijk maakt dat Zwarte Piet moet verdwijnen. Als het van Sarah afhangt dan wordt 6 december voortaan een dag van discussie, protest en handgemeen, tot de aanstootgevende, racistische Zwarte Piet afgeschaft is. Haar argument is dat levende tradities veranderen en dat Zwarte Piet een recente kolonialistische toevoeging is, die daarom gemakkelijk weer kan verwijderd worden zonder afbreuk te doen aan het wezen van het Sinterklaasfeest.

Of Zwarte Piet inderdaad uit kolonialistische overwegingen aan Sinterklaas werd toegevoegd, kan ik niet beoordelen. Maar het lijkt me wel dat er een alternatieve lezing mogelijk is. Levende tradities hebben namelijk de neiging om te ‘materialiseren’ als ze beginnen te verzwakken. Mythen en legenden werden bijvoorbeeld opgeschreven op het moment dat het geheugen van de mens begon te verzwakken en het gevaar ontstond dat de oude verhalen mondeling niet meer correct werden overgeleverd. Ik acht het dus mogelijk dat het verschijnen van Zwarte Piet zo’n ‘materialisering’ was van een beeld dat tot dan toe innerlijk werd waargenomen en overgeleverd. Toen die innerlijke beeldvorming dreigde te verzwakken (onder invloed van het 19de eeuwse materialisme) werd ze uiterlijke beeldvorming. Daarbij is het mogelijk dat kolonialistische invloeden zich daar – bewust of onbewust – in mengden en dat Zwarte Piet gemodelleerd werd naar het model van de zwarte Afrikaan. Daaruit echter besluiten dat Zwarte Piet uit racistische overwegingen werd toegevoegd, geeft blijk van een eenzijdig materialistische kijk die geen rekening houdt met een mogelijke ‘spirituele’ betekenis van Zwarte Piet.

Zwarte Piet kan namelijk gezien worden als een beeld van het lagere zelf van de mens, terwijl Sinterklaas een beeld is van het hogere zelf. Dat zou dan meteen ook een antwoord vormen op de vraag waarom Zwarte Piet zwart is en Sinterklaas niet. Het hoger Ik of Zelf van de mens blijft namelijk in de geestelijke wereld (‘op het dak’) terwijl alleen het lagere Ik of ego tot in de materie afdaalt (en zich daarbij ‘vuilmaakt’). Daarom wordt Sinterklaas voorgesteld als een heilige en Zwarte Piet als een deugniet die je tegelijk doet schrikken en lachen. Het is een diepe spirituele wijsheid die hier op een bijzonder kunstzinnige manier aanschouwelijk wordt gemaakt voor kinderen, die zelf nog niet racistisch genoeg zijn om dit beeld racistisch te interpreteren. Als je natuurlijk een moeder hebt zoals Sarah Bracke dan krijgt die wijsheid geen kans om wortel te schieten in je kinderhart en wordt ze vervangen door de materialistische ‘correctheid’ die zegt: bah, Zwarte Piet is slecht, die wil alleen maar zware mensen pesten! Uiterlijk blijft je kinderhart dan blank (sic) maar innerlijk wordt het steeds zwarter en duisterder, omdat alle zinvolle, spirituele beelden je één voor één ontnomen worden. 

Want waar zal de multiculturele kruistocht van Sarah Bracke eindigen? Als Zwarte Piet uit de weg is geruimd, zal het dan niet de beurt zijn aan Sinterklaas zelf? Zo’n blanker-dan-blanke man, die ook nog eens gekleed is als een katholieke bisschop, is dat geen slag in het gezicht van onze gekleurde en niet-christelijke medemens? En als ook Sinterklaas geofferd is op het altaar van de superdiversiteit, zal het dan niet de beurt zijn aan het blanke kindje Jezus, met zijn blanke vader en blanke moeder, waarvoor de drie niet-blanke koningen uit het Oosten vol eerbied neerknielen? Dat kan een superdiverse en antiracistische wereld toch niet dulden! En wat hebben we verder nog? Maria Lichtmis, een blanke vrouw die ons het licht komt brengen! In de Skandinavische landen heeft ze zelfs lang, blond haar, alsof het nog niet pijnlijk genoeg is voor onze donkere medemens met zijn kroezelhaar. Maar gelukkig is er één blank, christelijk feest dat zonder twijfel genade zal vinden in de ogen van de Sarah Brackes dezer wereld: Pasen. Een bange blanke man die gekruisigd wordt! Dat lijkt er al heel wat meer op. Hier hebben we een werkelijk multicultureel en superdivers feest waarin zowel christenen als moslims zich kunnen vinden. Nu alleen nog een paar lansknechten vervangen door vrouwen, en Sarahs kleuter zal op beide oren kunnen slapen.