Mannelijk en vrouwelijk taalgebruik

door lievendebrouwere

  

In haar ‘taalblog’ in De Morgen signaleert Ann De Craemer dat er een Just Not Sorry App uit is die teksten en e-mails ‘mannelijker’ maakt. Vrouwen zouden namelijk de neiging hebben om al te vaak ‘sorry’ te zeggen en zich te verontschuldigen wanneer ze iets zeggen. ‘Sorry, maar ik vind eigenlijk dat …’ in plaats van het mannelijke ‘de zaak zit zo.’ De Amerikaanse columniste Alexandra Petri dreef onlangs de spot met die vrouwelijke omzichtigheid. Een uitspraak als ‘The only thing we have to fear is fear itself’ (Franklin D. Roosevelt) zou volgens haar uit de mond van een vrouw zo klinken: ‘I have to say – I’m sorry – I have to say this. I don’t think we should be as scared of non-fear things as maybe we are. If that makes sense? Sorry, I feel like I’m rambling.’ Aan dat soort taal wil die Just Not Sorry App dus iets doen. 

(De feministe in) Ann De Craemer vindt zo’n app helemaal niet nodig. Wat is er mis met een beetje beleefdheid? vraagt ze. ‘Sorry’ durven zeggen is een teken van empathie en het getuigt van nuance om woorden als ‘ik vind dat’ of ‘eigenlijk’ te gebruiken. Laten blijken dat je iets niet helemaal helder ziet, is bovendien intelligenter dan iets onomwonden formuleren en het meteen de deur uit gooien. Een app waar ze daarentegen wél graten zou in zien – ze bedoelt: waar ze géén graten zou in zien (van een kemel gesproken, en dan nog in een ‘taalblog’!) – is een Would You Say This In Real Life App ter bestrijding van mailers die ‘hun fatsoen bij de deur hebben achtergelaten’. Ze verwijst natuurlijk naar de ‘riolen van het internet’ waar mensen ‘hun gedacht zeggen’ zonder eerst hun mond te spoelen. 

Heeft Ann De Craemer gelijk? Dat hangt er vanaf. Is mannelijk taalgebruik beter dan vrouwelijk taalgebruik? Het antwoord ligt voor de hand: natuurlijk niet, het een is niet beter dan het andere. Goed is alleen het gulden midden tussen beide. En dat betekent dat beide apps ‘nodig’ zijn. Het internet, en meer bepaald het geschreven woord gericht aan onbekenden, verleidt een mens er gemakkelijk toe dingen te zeggen die hij tegenover bekenden of in een concreet gesprek nooit zou zeggen. Dat maakt dat er op het internet veel dingen worden gezegd die beter niet gezegd waren of toch zeker niet op die manier. Maar de reacties van de intelligentsia zijn buiten alle proporties. Ze houden er niet de minste rekening mee dat het in veel gevallen om mensen gaat die zonder het internet nooit zouden zijn beginnen schrijven en die de stiel dus nog moeten leren. 

Leren doe je al doende, door fouten te maken. Verontwaardigd reageren op die fouten en openbare discussiefora sluiten omdat er teveel ‘bagger’ wordt gespuid, getuigt niet alleen van zeer weinig pedagogisch inzicht maar wekt ook het (sterke) vermoeden dat de hedendaagse intelligentsia gewoon niet wil dat gewone mensen leren denken en schrijven. Uit de reacties van de intellectuele klasse op ‘schriftelijk gestuntel’ (en dat is niet alleen schrijftechnisch bedoeld) blijkt maar al te vaak hoe diep haar afkeer is voor ‘de massa’, ‘het plebs’, ‘het gepeupel’. Journalisten, intellectuelen en academici zouden deze ‘wilde horden’ liefst van al opsluiten achter een cordon sanitaire en hen het zwijgen opleggen. Bij al hun verontwaardiging vergeten ze al te gemakkelijk wat hun aandeel is in die (vermeende) barbarij. 

Er kan geen discussie over bestaan dat extreem ‘mannelijk’ taalgebruik zoals dat op het internet floreert en dat nauwelijks van schelden te onderscheiden is, allesbehalve bevorderlijk is voor het gesprek en de ‘intermenselijke betrekkingen’. Maar dat geldt ook voor het extreem ‘vrouwelijke’ taalgebruik dat alles relativeert en weigert een standpunt in te nemen – ‘omdat de ene mening toch niet beter is dan de andere’. Deze houding is evenmin bevorderlijk voor het gesprek omdat ze ieder standpunt countert met de bewering ‘dat is jouw mening’ en zodoende impliceert dat die mening niet meer waard is dan een andere. Je zou het mannelijke standpunt – met bijhorend taalgebruik – absolutistisch kunnen noemen, en het vrouwelijk standpunt – eveneens met bijhorend taalgebruik – agnostisch

Op het eerste gezicht is het vrouwelijk-agnostische standpunt het meest rationele, evenwichtige en humane: men bekijkt een zaak van verschillende kanten en laat de uitkomst open. Iedereen komt aan zijn trekken, alle standpunten worden belicht, er is geen strijd tussen visies of overtuigingen, en er wordt niemand gekwetst. Wat kan men nog meer wensen in een wereld vol onenigheid, ruzie en geweld! Wat kan er belangrijker zijn dan vrede en verdraagzaamheid! Maar deze ‘vrouwelijke’ vrede is misleidend. Want het agnostische standpunt is even absolutistisch als zijn ‘mannelijke’ tegenhanger. De stelling dat de waarheid niet bestaat, wordt immers als … de waarheid geponeerd. Alles wordt gerelativeerd behalve het relativeren zelf, dat als een vanzelfsprekendheid wordt voorgesteld. 

De dooddoener ‘dat is jouw mening’ torpedeert ieder gesprek. Het zo barbaars lijkende mannelijke absolutisme maakt een gesprek tot een beproeving, dat is een feit. Het veroorzaakt strijd en harde confrontaties. Maar … du choc des idées jaillit la lumière: wie op zijn tanden bijt, ziet uiteindelijk het licht van de waarheid verschijnen. Dat kan niet gezegd worden van het relativisme dat de waarheid doodeenvoudig ontkent en iedere zoektocht ernaar voor zinloos houdt. Je kunt het verschijnen van de waarheid vergelijken met de geboorte van een kind: dat doet ontzettend pijn, maar wat stelt dat voor vergeleken bij de pijn van het kinderloos blijven! Zonder ‘pijnlijke mannelijkheid’ blijft ieder gesprek onvruchtbaar. Zonder ‘verzachtende vrouwelijkheid’ meestal ook. Het zijn allebei vijanden, maar de vrouwelijke vijand is de gevaarlijkste. 

Mannelijk absolutisme en vrouwelijk relativisme zijn als Scylla en Charybdis. Het eerste doet je zware averij oplopen, het tweede verzwelgt je met huid en haar. Daarom is vrijheid van meningsuiting zo belangrijk, ondanks de kwetsuren die je erbij oploopt. En daarom is de politieke correctheid zo gevaarlijk: ze is een wolf in een (zacht en vrouwelijk) schaapsvel die de mens berooft van de waarheid. En zonder waarheid kan de mens eenvoudig niet leven. De levensdrang van de mens zal instinctief naar (mannelijk) geweld zoeken om de (vrouwelijke) onvruchtbaarheid tegen te gaan. Hoe meer de politieke correctheid vrede zaait, des te meer oorlog zal ze oogsten. De realiteit bewijst het iedere dag. Dus ja, zo’n Just Not Sorry App is best wel nodig, al is het natuurlijk slechts een druppel op een hete vrouw, pardon, plaat. 

Advertenties