Met handen en voeten

door lievendebrouwere

  

Rudolf Steiner was geen fan van sport en al helemaal niet van voetbal. Volgens hem was de bal een beeld van de aarde en getuigde het van een verregaand gebrek aan eerbied (volgens Goethe het belangrijkste wat een kind moet bijgebracht worden) om daar met je voeten tegen schoppen. Bijgevolg was voetballen ‘pedagogisch niet verantwoord’. Zo werd het in ieder geval uitgelegd op steinerscholen om het aldaar geldende voetbalverbod te legitimeren. Maar dat is alweer een hele tijd geleden, 35 jaar om precies te zijn. Intussen is er veel veranderd. Het verbod op voetbal behoort allang tot het verleden, een verleden dat velen zich vandaag zelfs niet meer kunnen voorstellen. Voetballen verbieden? Waren ze dan helemaal op hun kop gevallen in die tijd? Gelukkig zijn wij vandaag niet zo fanatiek en bekrompen meer! 

Daar moest ik gisteren aan denken toen ik op youtube de playoffs van de Amerikaanse NBA – National Basket Association – volgde. Basket is big in de States, in alle opzichten. De kleinste spelers meten minstens 1.80 m, de grootste halen 2.20 m. De gemiddelde lengte is twee meter, en ook de schouderbreedte is niet min. Reusachtige spierbundels zijn het dus die op dat kleine veld heen en weer lopen, explosieve spierbundels bovendien, want het gaat vaak bliksemsnel. Basket is een zogenaamde no-contact sport: de spelers mogen elkaar niet raken. Althans in theorie. De praktijk ziet er heel anders uit. Spelers worden regelmatig van de sokken gelopen en tuimelen dan halsoverkop het publiek in. Ja, het gaat er hard aan toe in de NBA. Basket is beslist geen sport voor doetjes, ook al wordt het met de handen gespeeld.

De snelheid van uitvoering ligt soms zo hoog dat je nauwelijks kunt zien wat er gebeurt. De bal gaat dan bliksemsnel heen en weer tot hij op een bepaald moment op bijna miraculeuze in de korf – the basket – belandt. Het is een wonder dat de scheidsrechters het allemaal kunnen volgen. Ze zijn weliswaar met z’n drieën en worden bijgestaan door een tafel vol officials met televisieschermen die in geval van betwisting geraadpleegd kunnen worden, maar toch. Het is vaak een raadsel waarom ze iemand al dan niet een fout aansmeren. Ik heb vroeger, toen ik nog live naar het basket ging kijken, vaak gedacht: ze slaan er maar een slag in, het is onmogelijk om al die snelle bewegingen op die kleine oppervlakte juist te beoordelen. Ik had de indruk dat ze ‘op het gevoel’ floten, met de natte vinger zeg maar.

Welnu, die vaak lukraak lijkende beslissingen van de scheidsrechters worden in het basket zo goed als nooit aangevochten. Vaak komen de referees met moeite tot aan de schouders van die (veelal zwarte) reuzen, maar niemand zal het wagen ze te bedreigen, laat staan aan te raken. Heel af en toe wordt er een boze blik geworpen of een geërgerd commentaar geuit, maar verder dan dat gaat het nooit. Wat een hemelsbreed verschil met het voetbal! Ik heb het zelf nog meegemaakt dat een voetbalscheidsrechter tegen de grond werd geslagen en vervolgens geschopt tot hij bewusteloos bleef liggen en met de ziekenwagen moest afgevoerd worden. Naar verluidt is dat soort geweld schering en inslag in de lagere voetbalklassen. Er loopt daar geen enkele scheidsrechter rond die nog nooit fysiek is aangevallen.

Het gedrag van voetballers is niet alleen brutaal en agressief, het is ook achterbaks. Er wordt gescholden, gespuwd, getreiterd, gebeten zelfs, ellebogen worden in het gezicht geplant, edele delen vastgegrepen, truitjes aan flarden gescheurd, you name it. Maar tegelijk probeert men de scheidsrechter op alle mogelijke manieren om de tuin te leiden. Men laat zich theatraal vallen in het strafschopgebied om een penalty te versieren (de zogenaamde schwalbe), men rolt luid kermend over de grond om de tegenstrever een gele of rode kaart aan te smeren, men maakt vreselijk misbaar als een overtreding wordt gefloten alsof men het slachtoffer is van een gruwelijke onrechtvaardigheid, enzovoort. Soms zou je denken dat alle voetballers toneelschool gevolgd hebben. En je vraagt je wel eens af: zijn dat nu venten of wijven?

Van dat alles is in het basket geen spoor. Hoewel spelers elkaar wel eens in de haren vliegen, gaat het er verder beschaafd aan toe. Spelers geven elkaar geen verplichte hand vóór de wedstrijd, zoals in het voetbal, ze doen dat spontaan ná de wedstrijd. Ze verbroederen dan alsof het vanzelf spreekt, terwijl er in het voetbal niet zelden gevochten wordt tot in de kleedkamers en nadien de spelersbus ook nog eens met projectielen bestookt wordt door supporters die stijf staan van de adrenaline. Nee, vergeleken met voetbal is basket een feest. Het is echt nog een fair play, geen gladiatorengevecht dat het laagste in de mens naar boven haalt. Ik heb het basketpubliek destijds vaak genoeg helemaal uit de bol weten gaan en de sporthal zien veranderen in een heksenketel, maar nooit heb ik één klap weten vallen. 

En nu vraag ik me af: vanwaar dat enorme verschil? Zou het misschien kunnen liggen aan het feit dat voetballers hun … voeten gebruiken en basketters hun handen? Zou Rudolf Steiner met andere woorden (groot) gelijk hebben gehad? Het ergste is nog dat kinderen al heel vroeg beginnen voetballen en die laag-tegen-de-grondse voetbalmentaliteit als vanzelfsprekend overnemen. Je gelooft je ogen en oren niet als je zo’n kindervoetbalwedstrijd bijwoont. Met hun spillebeentjes lopen die moederskindjes dan achter die veel te zware bal aan terwijl de trainers onafgebroken staan te schreeuwen en de ouders langs de lijn tekeer gaan als stond er een premie van 50.000 euro op het spel. Om je dood te schamen! Met sport en spel heeft het niks meer te maken. Met kindermishandeling des te meer. 

Ik zie soms wel eens een training van die kindvoetballertjes op een van de voetbalvelden hier in de buurt. Het zijn werkelijk trainingen: de kinderen worden gedrild door sergeanten in adidas-outfit. Keer op keer moeten ze dezelfde bewegingen oefenen terwijl de trainer hen allerlei Engelse termen in de oren schreeuwt. Het lijdt geen twijfel: in gedachten traint hij de beloften van Anderlecht en ook de jongetjes wanen zich waarschijnlijk al op weg naar de Jupiler League. Ze gedragen zich alvast zoals de ‘grote mensen’. Als ze tijdens een wedstrijdje omver worden gelopen, rollen ze als volleerde professionals kermend over het gras tot ze merken dat niemand op hen let. Ze krabbelen dan verongelijkt recht en zetten net geen pruillip op: ziet die scheidsrechter dan niet dat ze het precies doen als hun grote voorbeelden op tv? 

Hoe meer ik van het hedendaagse voetbal zie, hoe meer begrip ik krijg voor Steiners afkeer. Wie zei ook weer dat voetbal oorlog is? Net als de echte oorlog is voetbal allang geen mannelijke aangelegenheid meer. Het is een straatgevecht geworden: smerig, geniepig, achterbaks. Regels zijn er om te overtreden, scheidsrechters om uit te schelden, tegenstrevers om het ziekenhuis in te trappen. Opvoedkundig is voetbal een regelrechte ramp. Als hij maar geen voetballer wordt, zong Boudewijn de Groot jaren geleden al, ze schoppen hem misschien halfdood! Dat risico loop je in het basket alleszins niet. Daar gaat het er nog écht mannelijk aan toe, daar heerst nog fair play en wordt er plezier gemaakt op het veld, zelfs in de play offs van de NBA, waar toch veel belangen op het spel staan.

Naar verluidt ben ik niet de enige die dat verschil heeft opgemerkt. Ik hoor van ouders dat ze hun kinderen weghalen van het voetbal en hen naar het basket sturen. Daar kunnen ze tenminste nog spelen – echt spelen, niet toneelspelen met de bedoeling anderen te bedriegen. Daar worden ze niet opgefokt en opgenaaid door volwassenen die niet meer weten wat sportiviteit is. Daar kunnen ze nog naar televisie kijken en een voorbeeld nemen aan wat ze zien. Uiteraard dringt in elke sport die vreselijke competiviteit door die mensen doet vergeten dat sport en spel bedoeld zijn om plezier aan te beleven. Maar zolang ze in het basket hun handen blijven gebruiken, is de kans klein dat ze zo diep zullen vallen als in het voetbal. Want dat laatste is echt geen voorbeeld voor kinderen. Het is dat zelfs niet meer voor volwassenen.         

Advertenties