Vijgen na Pasen

De wereld als een kunstwerk zien

Maand: augustus, 2016

Sans paroles

  

Boerkommer

  

Tussen twee vuren

  

De Franse minister Laurence Rossignol heeft een anti-racismecommissie ingeschakeld nadat op het internet een filmpje verscheen van een Franse restaurantuitbater die twee gesluierde vrouwen de toegang weigert. Ook het parket van Bobigny opende een onderzoek. De beelden werden opgenomen in het gastronomisch restaurant ‘Le Cénacle’ in de buurt van Parijs. Gisteren werden ze verspreid op de site Islam&info, waarna ze duchtig werden gedeeld op de sociale media. De Franse krant Le Parisien weet dat de uitbater van het restaurant ‘enkele jongeren en leden van de moslimgemeenschap’ ontmoet heeft. ‘Ik ben de controle over mezelf verloren’, vertelde de man nadien en hij bood zijn excuses aan ‘aan de volledige moslimgemeenschap’. Intussen heeft hij om veiligheidsredenen zijn woning verlaten. Het restaurant wordt beveiligd. Minister Laurence Rossignol liet weten in ieder geval ‘een onderzoek te starten, met sancties’. Het openbaar ministerie onderzoekt de mogelijkheid tot vervolging. Ook de burgemeester van Tremblay reageerde op de gebeurtenissen. ‘De bevolking van Tremblay voelt zich verontwaardigd door een attitude die tegenstrijdig is aan de waarden van de Republiek. Het is nu aan het gerecht om racistische daden streng te bestraffen’, laat hij weten in een communiqué. 

Een restaurantuitbater weigert twee gesluierde moslima’s. Dat is zijn goed recht: hij bepaalt wie hij binnenlaat in zijn zaak en wie niet. Daar heeft niemand zich mee te moeien, allerminst de Franse staat. Toch wordt hij nu beschuldigd van racisme en hangt er hem een boete of erger boven het hoofd. Maar dat is niet alles. De man heeft ook een ontmoeting gehad met moslimjongeren, waarna hij zich uitgebreid excuseerde en vervolgens op de vlucht sloeg. Men kan al raden wat die ‘ontmoeting’ inhield. De man is bedreigd. En waarschijnlijk is de hele zaak opgezet spel, want alweer werd de zaak ‘toevallig’ gefilmd. De boodschap is duidelijk: iedere restauranthouder in Frankrijk, ja iedereen die een zaak heeft waar klanten over de vloer komen, zal op eieren moeten lopen als er gesluierde moslima’s binnenkomen. Als ze om de een of andere reden ontstemd raken, krijgt hij niet alleen de politie op zijn dak maar ook moslimjongeren. En allebei dreigen ze zijn leven tot een hel te maken. Als de Fransen zich nu niet massaal solidair verklaren met deze man en hem steunen door bijvoorbeeld in grote getale bij hem te gaan eten, dan zullen ze stelselmatig gereduceerd worden tot dhimmi’s, tot tweederangsburgers. Want de boerkini-affaire heeft de moslims geleerd dat één foto of één filmpje voldoende zijn om de Fransen tegen elkaar op te zetten en zelf als winnaar uit de strijd te komen.

Over beelden en woorden (2)

  

Om propaganda te doen slagen, moet je met twee zijn: degene die de propaganda maakt en degene die ze gelooft. De ‘boerkini-foto’ (waarop overigens geen boerkini te bekennen valt) is een voorbeeld van het raffinement van de moderne propagandamakers. Veel was er niet nodig: een moslima en een fotograaf. Onder hun tweetjes hebben ze ervoor gezorgd dat de plannen voor een boerkini-verbod elders in Europa opgeborgen werden en tevens dat de boerkini-verkoop steil de hoogte in ging. Allemaal door één enkel beeld. De hele moslimellende is trouwens begonnen met een beeld: de aanslag op de twin towers in New York. Alles wijst erop dat ook dat beeld zorgvuldig in scène werd gezet. De gevolgen waren – en zijn – desastreus. Het creëren van dat beeld was van een demonische genialiteit. 

Hoe komt het dat de moderne mens zo vatbaar is voor dergelijke propagandabeelden? Hoe komt het dat één zo’n beeld voldoende is om een vernietigende oorlog te ontketenen? Eén reden is alvast: de levensechtheid van die beelden. Een tekening van het instortende WTC of van de moslima in Cannes zou bijlange niet het effect hebben gehad dat de foto’s nu wel hebben. Iedereen kan immers tekenen wat hij wil, een tekening is fictie, een foto daarentegen is werkelijkheid. Foto- en filmbeelden worden ervaren als waarheidsgetrouw. Dat heeft tot gevolg dat de kijker passief wordt: hij spant zich niet meer in om het (dode) beeld tot leven te wekken, zoals hij dat wel doet bij een tekening of een schilderij. De ‘boerkini-foto’ is daar een mooi voorbeeld van: niemand stelt er zich vragen bij, men slikt gewoon de boodschap. 

Die boodschap of betekenis ligt niet in de foto zelf besloten, want die roept meer vragen op dan antwoorden. Nee, de betekenis wordt eraan toegevoegd. ‘Framing‘ heet dat in het moderne mediajargon. Het beeld wordt – door middel van ronkende woorden – zodanig gekaderd dat er een duidelijke boodschap uit spreekt die zonder nadenken wordt opgenomen. De reactie volgt onmiddellijk: een explosie van emoties. Het is dus de combinatie van woord en beeld die zo’n krachtige propaganda maakt. Als de boerkini-foto ongekaderd, zonder enig commentaar in de krant was verschenen, zouden de lezers zich afgevraagd hebben: wat gebeurt hier? Ze zouden het – allesbehalve eenduidige – beeld hebben moeten interpreteren en dat zou hen belet hebben in verontwaardiging uit te barsten. 

Dat zou ook het geval zijn geweest als er alleen maar woorden waren geweest, want dan zou de lezer zich een beeld hebben moeten vormen. ‘Politie dwingt moslima zich uit te kleden in Cannes’. Uitkleden? Wat bedoelen ze daarmee? Helemaal naakt? Nee, dat kan niet. Ze zal waarschijnlijk een boerka hebben aangehad. Enzovoort. Het is heel moeilijk om met woorden een tafereel zo goed te beschrijven dat de lezer het als het ware voor zich ziet. Lezers moeten zich dan ook altijd inspannen om van de woorden een beeld te maken, net zoals kijkers zich moeten inspannen om van een beeld de betekenis te vinden. Woorden en beelden zijn het halve werk: ze hebben elkaar nodig. Beelden willen woorden worden, woorden willen beeld worden. En dat des te meer naarmate de beelden levensecht zijn en de woorden levensloos en abstract.          

De propagandatechniek bestaat erin dat de mens, als bruggenbouwer tussen woord en beeld, uitgeschakeld wordt. Woord en beeld worden met elkaar verbonden zonder dat hij er moeite moet voor doen, zonder dat hij er als bewust en actief wezen aan te pas komt. Als gevolg daarvan slaan beeld en woord bij hem in als een bom en exploderen in zijn ziel. Dat is wat nu al jaren aan de gang is: via de media wordt de moderne mens onafgebroken gebombardeerd met beelden en woorden die zo innig met elkaar verstrengeld zijn dat hij er geen speld meer tussen krijgt. Deze ‘beeldwoorden’ of ‘woordbeelden’ zijn veel te talrijk dan dat hij de kans zou krijgen om ze te ontstrengelen en (daardoor) te ontmijnen. Ze dringen rechtstreeks in zijn onderbewuste door, zonder gefilterd te worden door een actief bewustzijn. 

Het resultaat is de politiek-correcte mens, die in een voortdurende staat van verontwaarding verkeert en bij het geringste ‘explodeert’ in verwijten en beschuldigingen. Deze geïndoctrineerde mens hebben we aan het werk (sic) gezien na het verschijnen van de fameuze ‘ontkledingsfoto’. Hij slikte beeld-en-boodschap als zoete koek en reageerde zoals verwacht mag worden van een soldaat die een bevel krijgt. Merkwaardig genoeg treft deze sluipende ‘militarisering’ vooral de intellectuele klasse, van wie verwacht mag worden dat ze kritisch kan denken en zich niet zomaar voor de kar van generaals en andere oorlogszuchtigen laat spannen. Toch is dat minder verwonderlijk dan het lijkt, want juist deze intellectuele klasse ontwikkelt het dode, abstracte denken, het denken-zonder-beelden. 

Haar hele jeugd wordt ze opgesloten in scholen en op een rantsoen van beeldloze woorden en abstracte begrippen gezet. Daardoor ontwikkelt ze, zonder het te beseffen, een razende honger naar beelden. Krijgt ze beelden te zien, dan worden die haastig naar binnen geslokt, zonder kauwen of proeven. Niet de inhoud of betekenis van de beelden zelf wordt opgenomen, maar de ‘geframede‘ betekenis, de bijgevoegde boodschap. Op die manier worden moderne intellectuelen het slachtoffer van mensen die beelden als propaganda gebruiken. En dat zijn eveneens intellectuelen, want het ligt in de aard van de moderne intellectueel om beelden louter te gebruiken als illustratie van ideeën. Waar zouden ze anders goed voor zijn? Het komt niet eens in hem op dat beelden een eigen taal, een eigen inhoud, een eigen betekenis zouden kunnen hebben.

Moderne intellectuelen behandelen beelden als domme blondjes: ze moeten mooi zijn en hun mond houden, want ze hebben niets te zeggen. Hun enige functie bestaat erin om ideeën te illustreren, te weerspiegelen en op te leuken. Zonder die ‘mannelijke’ ideeën zijn ze niets. In feite behandelt de Westerse intellectueel beelden zoals een moslim vrouwen behandelt: ze bestaan alleen ter meerdere eer en glorie van hemzelf. In de islamwereld is de ondergeschiktheid van de vrouw zo vanzelfsprekend dat moslima’s er geen doen aan zien om daar verandering in te brengen. Wanneer ze naar het Westen komen, wordt hun onmacht zo ondraaglijk dat ze proberen die te verdoven door macht uit te oefenen over Westerse mannen, iets waarvoor ze willige bondgenoten vinden in de Westerse feministen. 

Het middel dat ze daarvoor gebruiken is het beeld: het buitengewoon sprekende beeld van de gesluierde vrouw. In combinatie met de (abstracte) woorden van de Westerse intellectuelen vormt dat (levendige) beeld een machtig wapen waartegen het Westen geen verweer heeft. Dat voelen de moslima’s heel goed en daarom gebruiken ze het ook steeds meer. De boerkini is niets anders dan een uitbreiding van de hoofddoek waarmee moslima’s het Westen al zolang pesten. Het moet hen een intens gevoel van macht geven te zien hoe machteloos en radeloos het Westen reageert. Het doet hen hun eigen slaafse onderwerping vergeten. Misschien geldt dat trouwens wel voor de hele islam: misschien is de machtshonger die ervan uitgaat, niets anders dan de keerzijde – en compensatie – van de onderwerping die geëist wordt.  

Odysseus en de boerkini

  

Men zegt dat de geschiedenis zich herhaalt. En inderdaad. Het Franse boerkini-verbod doet dezer dagen veel stof opwaaien. Het zou moslima’s de vrijheid ontnemen om zich te kleden zoals ze willen. Dat is ontegenzeggelijk waar. Als moslima’s geen boerkini mogen dragen op het strand, waarom zouden Westerse vrouwen dan een bikini mogen dragen? Hoe je ’t ook draait of keert, het boerkini-verbod is een pijnlijke zaak. Het viseert moslima’s, en als we iedereen gelijk willen behandelen dan moet de (strand)kleding van alle vrouwen aan banden worden gelegd. Dat willen we niet en het maakt de feministen terecht furieus. Keren we terug naar de tijd toen mannen vrouwen vertelden hoe ze zich moesten kleden? Of gaan we – in naam van de gelijkheid – ook de kledij van de mannen gaan reglementeren? Nee, zo’n verbod is een onding, dat is duidelijk.

Maar wat is het alternatief? Er worden vergelijkingen gemaakt met bijvoorbeeld Marokko, waar iedereen op het strand mag dragen wat hij wil, bikini of boerkini. Waarom kan dat hier niet? Waarom is er in die islamitische landen blijkbaar meer vrijheid dan in ons eigenste Europa? Het antwoord is eenvoudig: omdat het islamitische landen zijn. De islam is er aan de macht en dat geeft de moslims een relaxed gevoel. Ze kunnen het zich permitteren om coulant te zijn en bijvoorbeeld bikini’s toe te laten op het strand. Hoogstwaarschijnlijk doen ze dat om het toerisme terwille te zijn, want in Europa toont de islam een heel ander gezicht. Onlangs werd op een Frans strand een vrouw aangevallen omdat ze een monokini droeg. In Corsica brak een massale vechtpartij uit toen moslims toeristen aanvielen op het strand. Dat soort agressie is intussen zo gewoon geworden dat het meestal de kranten niet meer haalt. 

Zou er ooit al een moslima zijn aangevallen op een Europees strand omdat ze een boerka of een boerkini droeg? Dat is heel weinig waarschijnlijk als je ziet wat een wereldwijde heisa er ontstaan is rond de moslima in Cannes. Nee, het agressieve gedrag van Europese moslims is geenszins een reactie op agressie van Europeanen. Het is ‘kolonialistisch’ gedrag: de plaatselijke bevolking – de vrouwen op kop – wordt onder druk gezet om zich aan te passen aan de moslims. Overal vindt men dit gedrag en het gaat niet zelden gepaard met geweld. De Europese moslima’s bezitten soms minder vrijheid dan hun geloofsgenoten in islamitische landen. De hoofddoeken zijn in Europa talrijker dan in het thuisland. De druk is enorm. Besnijdenis en kindhuwelijken zijn schering en inslag. We moeten ons geen illusies maken: deze onderdrukking zal niet beperkt blijven tot de moslima’s.

Als de boerkini niet verboden wordt, zal dat – zoals in Engeland al op verschillende stranden het geval is – op termijn leiden tot een verbod op de bikini. Shariq Khan was nog maar vier maanden burgemeester van Londen of hij verbood al afbeeldingen van vrouwen in bikini. Wat zal het over vier jaar zijn? Zullen meisjes nog in bikini kunnen gaan zonnen in de Londense parken? Nee, de islam in Europa is allesbehalve relaxed. Hij zal zich maar ontspannen als hij aan de macht is, als hij vrouwen – alle vrouwen – kan verplichten om te dragen wat hij voorschrijft. Het is – helaas – allesbehalve ondenkbaar dat over vijf, of tien, of twintig jaar alle vrouwen in Londen met een hoofddoek rondlopen. De feministen zullen er alvast geen graten in zien, ze zullen maar al te trots zijn op hun solidariteit met de moslima’s. En waar zullen de andere vrouwen steun vinden?

Het boerkini-verbod is pijnlijk en choquerend, dat is een feit. Maar het niet-verbieden van de boerkini zal op termijn tot nog veel pijnlijker en choquerender toestanden leiden. Of is het niet pijnlijk en choquerend dat de burgemeester van één van de belangrijkste hoofdsteden van Europa een apartheidsregel hanteert die vrouwen dwingt om tijdens zijn toespraken achteraan te gaan staan? En is het niet pijnlijk en choquerend dat niemand daartegen protesteert? Juist dat ontbreken van enig verzet of protest geeft aan dat moslims met macht in Europa kunnen doen wat ze willen. Wie zal hen tegenhouden? Zeker de feministen niet. Maar ook de media niet, de politiek-correcten niet, de overheid niet, de Raad van State niet. En wie blijft er dan nog over? De racisten, de fascisten, de xenofoben, de islamofoben, de barbaren, het schuim der aarde? Ja, dat zal leuk worden. 

Tijdens zijn omzwervingen moest de legendarische Odysseus tussen Scylla en Charybdis door varen. Als hij te dicht bij het tweede monster kwam, zou zijn vloot met huid en haar verzwolgen worden. Dus stevende hij af op het eerste monster, zoals men hem aangeraden had. Het kostte heel wat van zijn reisgenoten het leven en zijn vloot liep zware averij op. Maar hij overleefde het en bereikte de open zee. Die – klassieke en mythische – geschiedenis herhaalt zich vandaag. De islam dreigt de Europese vrije samenleving met huid en haar te verzwelgen en er een islamitische samenleving van te maken zoals ze dat (na haar ontstaan) gedaan heeft met de helft van de beschaafde wereld. Oude schitterende beschavingen zijn door toedoen van de islam herleid tot woestenijen. Dat is het gevaar dat Europa en zelfs de hele menselijke beschaving vandaag bedreigt. Wie Rudolf Steiner gelezen heeft maakt zich daarover weinig illusies.

Welnu, wat is de pijn van (de gevolgen van) het boerkini-verbod vergeleken bij wat de ondergang van het hele (Europese) beschaving zal aanrichten in de ziel van de moderne mens? Wat stelt de woede van de feministen en de haat van de politiek-correcten voor vergeleken bij de eindeloze verschrikkingen van een moderne beschaving die ten gronde gaat en een mensheid die verdierlijkt? Er is gewoon geen vergelijking mogelijk. Alleen al het lot van de ontelbare – uiterlijk en innerlijk – verminkte vrouwen in moslimlanden schreeuwt om maatregelen tegen de overal oprukkende islam. In dat licht zijn de gevoeligheden van Westerse feministen, antiracisten en mensenrechtenverdedigers niet slechts belachelijk maar immoreel of zelfs misdadig. Het gaat vandaag om veel meer dan de vrijheid van de vrouw om zich te kleden zoals ze wil. Het gaat om de vrijheid van de mens, het gaat om de redding van zijn ziel. 

Het echte probleem

  

Deze cartoon van Pierre Kroll toont goed aan in welk wespennest Europa terechtgekomen is. Nadat Frankrijk een reeks bloederige moslimaanslagen te verduren kreeg en ook op haar stranden geconfronteerd werd met moslim-agressie, heeft het (althans op een aantal plaatsen) een ‘boerkini-verbod’ ingesteld. Dat wekte alom verontwaardiging en protesten, de verkoop van de boerkini schoot de hoogte in, en de Raad van State verklaarde het verbod ongrondwettelijk. Frankrijk heeft zich dus in de eigen voet geschoten. Maar wat was het alternatief? Geen boerkini-verbod? Leven en laten leven? Iedereen kleedt zich zoals hij wil? Logisch gezien zou dat betekend hebben dat volledig gesluierde vrouwen op het strand konden liggen naast volledig naakte vrouwen. Maar wordt nudisme toegelaten op Franse stranden? En zouden moslims die naakte vrouwen geduld hebben? De vraag stellen is ze beantwoorden. Onlangs werd in Frankrijk een vrouw in monokini aangevallen door een bende ‘jongeren’die vonden dat ze zich onzedig gedroeg. En vroeg of laat zal ook de bikini er moeten aan geloven, zoals in Engeland. 

Een boerkini-verbod leidt tot een eindeloze reeks problemen, juridische, morele én praktische. Géén boerkini-verbod leidt eveneens tot een eindeloze reeks problemen. Beide opties zullen tot hetzelfde leiden: een kledij-politie op het strand. Als het geen officiële politie is (agenten die patrouilleren op het strand) dan zal het een officieuze zijn (moslims die patrouilleren op het strand). Het eerste lijkt te prefereren boven het laatste, want als de moslims het voor het zeggen krijgen, is het afgelopen met het strandleven zoals we het kennen. Maar zijn er al niet reglementen en verboden genoeg? Is de greep van de staat nog niet wurgend genoeg? Bovendien spelen staat en islam onder één hoedje. Ze willen allebei hetzelfde: de onderwerping van de bevolking. Zonder een echte democratie, waarin de bevolking en niet de staat regeert, raakt Europa nooit uit dit wespennest en is het niet alleen afgelopen met het strandleven zoals we het kennen, maar met het leven tout court zoals we het kennen. Een echte democratie is echter niet mogelijk zonder democratische geest of gezindheid. Bij de moslims moeten we die niet gaan zoeken, dat spreekt vanzelf, maar ook bij de Europese mens is ze ver zoek.

De cartoon van Pierre Kroll toont ons waar het probleem ligt: wat de politieagenten van de kook brengt, is een verwarrende omkering. De outfit van de vrouw lijkt op een boerkini, maar is er in feite het omgekeerde van. Hij is echter ook het omgekeerde van de bikini, want wat deze bedekt is onbedekt gelaten. Het is dus een soort compromis tussen het Westerse streven om zo naakt mogelijk te zijn en het islamstreven om zo gekleed mogelijk te zijn. Maar het is een compromis dat voor geen van beide partijen acceptabel is. De vraag rijst of er een compromis bestaat dat wél acceptabel is, want hoe gaat men anders een eind maken aan die eindeloze problemen? Is het haalbaar om Westerse vrouwen ertoe te bewegen geen bikini meer te dragen? Dat is weinig waarschijnlijk want in het Westen heerst een soort verslaafdheid aan naaktheid. Het naakte lichaam geldt er als een symbool voor vrijheid. In de moslimwereld heerst dan weer de omgekeerde verslaafdheid: aan bedekking die onderwerping symboliseert. Kunnen die twee met elkaar verzoend worden: vrijheid en onderwerping? Niet op het materiële vlak, zoveel is zeker. Dat toont de cartoon van Kroll op ludieke wijze aan. 

De enige manier waarop deze twee tegengestelde strevingen – naar vrijheid en naar onderwerping – kunnen verzoend worden, is op geestelijk vlak. De mens kan maar echt vrij worden als hij zich onderwerpt aan zijn ‘hoger Ik’, als hij zich laat leiden door de hogere, geestelijke instantie die hij in zichzelf draagt en die hij in wezen is. Daarmee wordt ook het echte probleem zichtbaar. Het Westen wijst dit ‘hoger Ik’radicaal af omdat het een geestelijk wezen is, en de islam wijst het even radicaal af omdat het individueel is en het geestelijke in de mens situeert. Dat laatste wordt door de vrome moslim als godslasterlijk ervaren, het eerste wordt door de Westerse materialist als klinkklare onzin beschouwd. Ze zijn allebei gechoqueerd door de idee van dit ‘hoger Ik’ van de mens. In de moslimwereld is het Lucifer die witheet van woede wordt als hij geconfronteerd wordt met dit Ik-wezen, in de Westerse wereld is het Ahriman die ijskoud wordt van haat. De enige uitweg uit het wespennest waarin we onszelf gestoken hebben, wordt dus gewezen door een geeselijk wezen dat aan beide kanten – de Westerse en de islamitische – louter woede en haat opwekt. That is the real problem. 

Gespleten tong

  
Sadiq Khan, de nieuwe burgemeester van Londen, heeft zich uitgesproken tegen het boerkini-verbod in Frankrijk: ‘I’m quite firm on this. I don’t think anyone should tell women what they can and can’t wear. Full stop. It’s as simple as that.’ Hij vergelijkt de Franse situatie met Londen: ‘I’m not saying we’re perfect yet, but one of the joys of London is that we don’t simply tolerate difference, we respect it, we embrace it, and we celebrate it.‘ En dat zegt de man die, enkele maanden na zijn aanstelling, alle foto’s en afbeeldingen van vrouwen in bikini liet verwijderen uit de metro, de treinen en de bussen van de Engelse hoofdstad. Die vervolgens een task force creëerde die het internet moet afspeuren naar kritiek op de islam en beledigingen van moslims. Die tijdens zijn toespraken vrouwen verplicht om netjes achteraan te gaan staan, zoals te zien is op bovenstaande foto. Winnetou zou zeggen: opperhoofd spreekt met gespleten tong! 

Zeg niet dat we u niet gewaarschuwd hebben

  

Over beelden en woorden (1)

  

Het beeld is intussen de wereld rondgegaan: een moslima, omringd door vier politieagenten, trekt een kledingstuk uit op het strand van Cannes. De reacties waren voorspelbaar: verontwaardiging, woede, ontzetting, consternatie. Althans in de media. ‘Mogen we nu eindelijk de vergelijking maken met de jaren ’30?’, vroeg Bart Eeckhout zich af in De Morgen. En hij eindigde zijn artikel met de woorden: ‘zeg niet dat we u niet gewaarschuwd hebben.’ Voor hem, en vele anderen, lijdt het geen twijfel: het nazisme staat weer voor de deur, een nieuwe holocaust is ophanden, nog even en we sturen moslims naar de gaskamers. Ook de feministen zijn in alle staten: gaan we nu echt voorschrijven hoe vrouwen zich moeten kleden? Sexisme, racisme, fascisme, islamofobie: alle grote woorden zijn reeds de revue gepasseerd. Allemaal naar aanleiding van die ene foto. 

Het roept een andere foto in de herinnering: die van Aylan, het dode jongetje dat op de kust van Turkije was aangespoeld. Ook dat beeld wekte wereldwijd grote beroering. Het was dan ook een zelfde soort beeld als de foto van de moslima in Cannes: zorgvuldig in scène gezet teneinde welbepaalde reacties op te wekken. Van de kleine Aylan weten we intussen dat hij tussen de rotsen was aangespoeld, en niet op het strand. Daar werd hij pas nadien neergelegd om de foto te kunnen nemen die vervolgens wereldberoemd werd. Helemaal zeker kunnen we daar natuurlijk niet van zijn – verhalen zijn nog gemakkelijker te manipuleren dan beelden. Maar is het niet buitengewoon toevallig dat er net een fotograaf langskwam toen Aylan aanspoelde? De kust van Turkije is eindeloos lang. 

Diezelfde vraag kunnen we ook stellen bij de foto van de moslima in Cannes: is het niet buitengewoon toevallig dat er net een fotograaf in de buurt was? En is het niet merkwaardig dat zijn foto’s eerst terechtkwamen in een Engelse krant? In Frankrijk – dat veel zwaarder getroffen is door moslimterrorisme – tilt men niet zwaar aan het boerkini-verbod, maar in Engeland wel. Daar heerst op bepaalde stranden reeds een bikini-verbod en doet men er alles aan om moslims niet voor het hoofd te stoten. Waren de foto’s in de Franse pers verschenen, dan zou de zaak wellicht met een sisser zijn afgelopen. Nu ze echter in de Engelse pers werden gepubliceerd, sloeg het vuur in de pan en verspreidde het zich snel. Wat een toeval toch dat de fotograaf heel goed wist wat hij met zijn foto’s moest aanvangen. 

En wat een toeval ook dat hij reeds een foto van de moslima nam nog vóór de politie arriveerde. Was hij misschien getipt? Dan toch zeker niet door de politie, want die sloeg een belabberd figuur. Een vrouw beboeten omdat ze teveel kleren aanheeft? Haar dwingen om zich te ontkleden? Dat is vragen om bespot, uitgelachen en geridiculiseerd te worden, om van de rest maar te zwijgen. De agenten leken dat te weten, want ze staan er ietwat verveeld bij. Waarom zijn ze trouwens met vier? Vier agenten voor één vrouw. Vermoedden ze een valstrik? Verwachtten ze bestormd te worden door woedende moslims, zoals kort tevoren in Corsica was gebeurd? Of was de moslima een twijfelgeval en hadden de twee jonge agenten-met-korte-broek er twee oudere agenten-met-lange-broek bijgehaald? 

Er kunnen nog meer vragen gesteld worden over die fameuze foto. Zoals: wat bezielde de moslima om bijna onmiddellijk na het uitvaardigen van het boerkini-verbod (dat zich uitstrekt tot alle religieuze kleding) helemaal gekleed op het strand te gaan liggen tussen allemaal halfnaakte zonnekloppers? Ik wist van niets, beweerde ze achteraf. Yeah right. Waarschijnlijk wist ze ook niet dat ze op enkele meters van de plek lag waar één van haar geloofsgenoten verleden maand meer dan 80 zonnekloppers de dood had ingejaagd. Dat haar gedrag in het licht van die (en andere) gebeurtenissen als onbetamelijk en provocerend zou kunnen uitgelegd worden, zal evenmin in haar zijn opgekomen. Zo zijn moslims niet, ze zouden het nooit wagen om zich uitdagend en respectloos te gedragen. Yeah right again.

Even nadenken over deze foto volstaat om ‘gerede twijfel’ te doen rijzen over de betekenis ervan. ‘Moslima provoceert plaatselijke bevolking’ ligt waarschijnlijk dichter bij de waarheid dan ‘politie dwingt moslima om zich uit te kleden’. Want we zien wel dat de vrouw een kleed uittrekt, maar werd ze daar ook toe gedwongen? En waarom dan wel? Onder dat kleed is ze helemaal in het zwart gekleed en ziet ze er dus nog meer uit als een moslima. Moest ze ook die zwarte kleren uittrekken? Daar is alvast geen foto van. Het is ook heel onwaarschijnlijk. En dus is het mogelijk dat de vrouw vrijwillig een strip-nummertje opvoerde met het oog op een choquerende foto. Maar met die mogelijkheid wordt geen rekening gehouden. Niemand lijkt het vreemd te vinden dat een van top tot teen bedekte moslima, helemaal in haar eentje, ostentatief tussen louter halfnaakte toeristen op het strand van Cannes gaat liggen. Niemand ziet daar een provocatie in. Integendeel, iedereen kijkt de andere richting uit. De meest waarschijnlijke interpretatie wordt met andere woorden in zijn tegendeel gekeerd. Of om het iets scherper te zeggen: van de waarheid wordt een leugen gemaakt. 

Voor dit soort praktijken bestaat een woord: propaganda. Het is een oorlogstechniek: de bevolking wordt bestookt met woorden en beelden die woede, verontwaardiging, haat en strijdlust moeten opwekken. Wie de afgelopen week de sociale media bezocht heeft, weet dat de techniek uiterst efficiënt is gebleken. Ontelbare mensen waren witheet van woede en/of schaamden zich dood. Ze vonden geen woorden om uiting te geven aan hun verontwaardiging. Wie het waagde met hen van mening te verschillen werd uitgescholden en beticht van de vreselijkste dingen. Brave burgers zagen in andere brave burgers het vleesgeworden kwaad en leken bereid het met wortel en tak uit te roeien. Precies wat oorlogspropaganda wil bereiken. En zo gaat dat nu al tientallen jaren. De strandscène in Cannes was slechts het zoveelste propagandabeeld in de rij. 

Dat kan dan weer wel

  
Staatssecretaris Tineke Netelenbos van Onderwijs steunt scholen die het dragen van een Nederlands vlaggetje op bomberjacks verbieden. Het embleem wordt door sommige scholieren namelijk gebruikt als anti-buitenlanderssymbool. Aldus een bericht in De Volkskrant van … 20 jaar geleden.