Street Art

door lievendebrouwere

  
In Brussel is onlangs weer een muurschildering opgedoken. Dat gebeurt daar met de regelmaat van een klok. Street Art heet dat. Het betreft vaak sexuele, gewelddadige of anderszins choquerende beelden, niet zelden van reusachtige afmetingen. Daarover ontstaan dan discussies in de trant van: moeten ze verwijderd worden of moeten ze juist beschermd worden? Zelfs universiteitsprofessoren en ministers mengen zich in het debat. Hebben die kerels echt niks anders te doen? vraag ik me dan af. Want de zaak is mijns inziens duidelijk: die muurschilderingen zijn grafitti en graffiti is verboden. Er staan zelfs zware boetes op. Terecht mijns inziens. Het is niet alleen beschadiging van privé-eigendom, het is ook beschadiging van het publieke terrein. Talloze mensen moeten iedere dag op die dingen kijken, want het is moeilijk om ernaast te kijken. Het argument dat het om kunst gaat, is belachelijk want het kunstbegrip is zo ruim geworden dat zelfs een terroristische aanslag eronder kan vallen. 

Die hele discussie – die misschien alleen in de media bestaat – is dus volstrekt oninteressant. Kunstenaars hebben evenmin het recht om de wet te overtreden als gelijk wie. Arresteren dus die onverlaten! Laat ze maar opdraaien voor de restauratiekosten! Ze zullen het geen tweede keer proberen. Alhoewel. Als ik kijk naar die meest recente muurschildering van een ondersteboven opgehangen man, dan vraag ik me af: hoe is dát in godsnaam op die muur terechtgekomen? Want het schilderij beslaat zo maar eventjes 7 verdiepingen, het neerdruipende bloed niet inbegrepen. Zelfs wanneer men de hele muur van dat appartementsgebouw vol stellingen had geplaatst, zou het nog altijd een heel karwei zijn geweest om die afbeelding aan te brengen. Want op zo’n formaat moet alles zorgvuldig uitgemeten worden, je gooit het er niet zomaar even op. Het lijkt me echter onwaarschijnlijk dat die stellingen er ooit geweest zijn, dat ze opgebouwd en afgebroken werden zonder dat iemand het gemerkt heeft. 

Maar hoe is het dan wél in zijn werk gegaan? Heeft de street artist zich dan aan een touw laten zakken? Heeft hij heen en weer gezwierd om de hele breedte van de voorstelling te kunnen schilderen? Dat zou een huzarenstukje zijn geweest. Maar dan blijft toch nog altijd de vraag hoe hij die afbeelding (redelijk) correct op die muur heeft gekregen. Zou daar een app voor bestaan, een soort artistiek gps-systeem? Het is mogelijk, al heb ik er nog nooit van gehoord. Afbeeldingen van een zekere grootte worden meestal op de drager geprojecteerd met een beamer. Dat is in dit geval echter uitgesloten. Louter technisch gezien is de hele zaak een raadsel. Ik kan me in ieder geval niet voorstellen dat één enkele artistieke Robin Hood deze klus helemaal in zijn eentje heeft geklaard. Ik vind het al even onvoorstelbaar dat geen enkele van deze vrijbuiters geklist wordt en dat niemand weet wie ze zijn. En dus vraag ik me af: wat zit daarachter? En ook: waarom wordt die vraag nooit gesteld?

Het is een feit dat er in de berichtgeving over kunst en kunstenaars zelden of nooit gesproken wordt over concrete, materiële en technische zaken. Welke verf gebruikte de kunstenaar? Waar kocht hij ze? Hoeveel kostte ze? Hoe vervoerde hij ze? Het zijn vragen die niet gesteld worden. Ook wordt er altijd zedig gezwegen over de inkomsten van een kunstenaar. Waarvan leeft hij? Hoeveel verkoopt hij? Waar woont hij? Je zult bijvoorbeeld niet gauw ergens lezen dat Jan Fabre op een kasteel woont in Mullem, het mooiste dorp van de Vlaamse Ardennen. Dat past niet bij zijn imago, evenmin als het feit dat hij atijd logeert in de sjiekste hotels. Het is not done om daarover te spreken. Kunst wordt behandeld als iets geestelijks, iets dat zich onttrekt aan het louter aardse. Het wordt gemystificeerd en gemythologiseerd. En dat gebeurt dus ook met die Brusselse muurschilderingen waarvan niemand zogezegd weet hoe en door wie ze gemaakt zijn.

Waarom gebeurt dat? Geld is één reden. Er kan veel geld verdiend worden met kunst. Het doet ook alle deuren opengaan en verschaft je toegang tot de hoogste kringen. Reken maar dat daar mensen te vinden zijn die heel dat beschilderde appartementsgebouw willen kopen om eigenaar te worden van een ‘uniek kunstwerk’. Dat is goed voor hun imago én voor de zaken. Ik denk echter dat er ook – en misschien zelfs vooral – ‘geestelijke’ redenen zijn. Het een sluit het ander trouwens niet uit. Kunst wordt ingezet als een wapen om het kritische oordeel van de moderne mens te verlammen, om hem zover te brengen dat hij letterlijk alles slikt. Wat doet het bijvoorbeeld met de geestelijke sfeer van een stad als de bewoners dagelijks geconfronteerd worden met reusachtige schunnige beelden, gewelddadige beelden, beelden waartegen ze niet alleen niet kunnen protesteren maar waar ze zelfs bewondering voor moeten hebben? Beelden wérken, en al weten wij niet hoe ze werken, er zijn zeker mensen die dat wél weten en er gebruik van maken. En die mensen willen niet bekend worden. 

Advertenties