Vijgen na Pasen

De wereld als een kunstwerk zien

Tag: architectuur

We worden wat we zien

  

Veel mensen geloven dat het materialisme van onze moderne tijd een gevolg is van het feit dat er zoveel materialistische geschriften gelezen worden. Maar de occultist weet dat dit weinig invloed uitoefent. Van veel groter belang is wat het oog ziet, want dat heeft invloed op processen in de ziel die min of meer onbewust verlopen. Als er ziel is in de uiterlijke vorm, dan stromen ook zielenkrachten over op wie ziet en kijkt. Wat het oog ziet, beïnvloedt mensen diep. De geesteswetenschapper weet hoe belangrijk het is in wat voor vormenwereld de mens leeft.

Halfweg de Middeleeuwen ontstond langs de Rijn de merkwaardige religieuze beweging die men de Duitse mystiek noemt. Van de leidende geesten ging een ontzaglijke verdieping en verinnerlijking uit, van Meester Eckhart, Tauler, Suso, Ruysbroek en anderen, die men “papen” noemde. In de dertiende en veertiende eeuw had de naam “paap” nog niet de betekenis die het nu heeft, het had nog iets eerbiedwaardigs. Men noemde de Rijn in die tijd de “grote papensteeg van Europa”. En weet u waar deze grote verdieping en verinnerlijking van het menselijk gemoed, deze vrome gevoelens die een innige vereniging met de goddelijke wezenskrachten zochten, opgewekt zijn? Ze zijn opgewekt in de gotische kathedralen met hun spitse gewelven, pilaren en zuilen. Dat heeft deze zielen opgevoed. Zo sterk werkt datgene wat gezien wordt. Wat de mens ziet, wat zijn omgeving in zijn ziel giet, dat wordt in hem tot een kracht. Daarnaar vormt hij zichzelf – tot in zijn volgende incarnatie.

Een bouwstijl wordt niet uitgevonden, hij wordt geboren uit de grote gedachten van de ingewijden. Zij laten hem in de wereld stromen. De bouwwerken ontstaan en werken op de mensen in. Hun ziel neemt iets in zich op van de spirituele kracht die in deze vormen leeft. En wat ze opneemt door het aanschouwen van de bouwvormen – bijvoorbeeld van de gotiek – komt tot uitdrukking in haar stemming: er ontstaat een innige ziel die opkijkt naar het hogere. Een paar eeuwen geleden hebben mensen wat in de gotische stijl leefde, in zich opgenomen. Volgen we deze mensen, die in de ziel de kracht van deze bouwkundige vormen opgenomen hebben, enige eeuwen verder, dan zien we in hun volgende incarnatie de uitdrukking van deze innerlijke gemoedstoestand in hun fysionomie, op hun gezicht. Hun ziel heeft hun gezichten gevormd. Daarom worden zulke kunsten beoefend. De ingewijden zien ver, ver vooruit in de toekomst. Daarom vormen ze in een bepaalde tijd uiterlijke kunstvormen, architectonische stijlen. Zo wordt in de mensenzielen de kiem voor toekomstige mensheidstijdperken gelegd.

(Rudolf Steiner) 

GA 101 – Stuttgart, 14 september 1907 

Architect!

  

Mons ofte Bergen is dit jaar culturele hoofdstad van Europa. Wie dat beslist heeft – en waarom – mag joost weten, want Bergen is niet meteen een naam die je met cultuur associeert, evenmin als het vlakbij gelegen Charleroi trouwens. Maar soit, visies op cultuur verschillen. Dat kwam onlangs nog eens tot uiting. Er was in de stad een modern gebouw neergezet dat er volgens een ambtenaar nogal somber en grauw uitzag (begrippen die ik wél met Mons associeer) en dus probeerde hij het wat op te fleuren door een gedeelte ervan wit te laten schilderen. Groot misbaar van het architectenbureau dat vond dat hun kunstwerk gevandaliseerd was! 

Het was trouwens niet de eerste keer dat in Mons een kunstwerk gevandaliseerd werd. Begin dit jaar stortte een installatie van Arne Quinze (kostprijs 400.000 euro) in elkaar. Geruchten gaan dat iemand er met zijn auto tegenaan gereden is, per ongeluk of opzettelijk. De vraag rijst dan ook of het nieuwe gebouw opzettelijk of per ongeluk gevandaliseerd werd door de ambtenarij van de stad. Er bestaat namelijk nogal wat onvrede over de bedragen die aan al die cultuurprojecten worden besteed. Hoeveel vluchtelingen zou je bijvoorbeeld kunnen opvangen met 400.000 euro? Nu wordt al dat geld gespendeerd aan ‘kunst’ die niet alleen instort, maar die door sommigen ook als geestelijke terreur wordt ervaren. Er rijst nu een andere vraag: is het een misdaad om je te verzetten tegen een misdaad? Ben je een vandaal als je een mallotige constructie van Arne Quinze doet instorten of ben je vrijheidsstrijder? We schreeuwen moord en brand als IS in Palmyra kostbare kunstwerken vernielt. Maar is dat werkelijk hetzelfde als iemand die een Quinze-kunstwerk vernielt? 

Wat er ook van zij, Koen Meulenaere schreef er vandaag het volgende over:

‘In het centrum van Bergen is op de plaats van een oude kazerne een nieuw complex neergepoot, met flats, bureaus, restaurants, well- en fitness, een hamam, een bioscoop, een binnenspeeltuin, kortom: een belevenisgebouw. Geheel in het zwart, om de bezoekers al een depressie te bezorgen nog voor ze binnen stappen. In de meeste beleveniscentra gebeurt dat pas erna. Bij het Waals gewest moet toch één ambtenaar met een minimum aan smaak door de selectieprocedure zijn geglipt, want hij heeft opdracht gegeven een deel van de gevel wit te schilderen. Beide foto’s – voor en na – stonden in de krant en er is geen twijfel mogelijk: de witte gevel is minder erg. 

Het bureau dat de bouwopdracht kreeg – na een eerlijke procedure – kwam uit Bergen zelf. Het had reeds Les Abattoirs gerenoveerd, omen est zelfs in Mons omen. De architect is woedend omdat zijn gebouw toonbaarder is gemaakt en roept uit: ‘Hoe is het in godsnaam mogelijk dat één gefrustreerde ambtelijke despoot kan beslissen: dit is mooi en dit is lelijk?’ Nee, dat laatste zullen we in het vervolg aan de architecten overlaten. U moet er een bezoeken maar bent zijn huisnummer vergeten? Geen probleem, kijk in de straat waar er tussen allemaal fatsoenlijke woningen één afzichtelijk gedrocht staat: daar is het.’

Heeft Koen gelijk of heeft hij gelijk? Lang geleden, toen ik academie volgde, stelde ik vast dat het zwaarste scheldwoord dat onder kunstenaars ciculeerde ‘architect!’ was. Dieper kon je iemand niet beledigen. Ik begreep dat niet. Wat was er zo weerzinwekkend aan architecten? Toen zag ik wat ze maakten. En alles werd duidelijk … 

  

De ene voorgevel is de andere niet

20131126-181226.jpg

Dit is duidelijk een autovriendelijke woning.

Blauw is altijd schoon

20131126-164559.jpg

Ik wil wedden dat de Etrusken zoiets niet konden!

Wanneer design en functionaliteit samengaan

Voor alle duidelijkheid: dit is de voordeur.

20130702-092636.jpg