Vijgen na Pasen

De wereld als een kunstwerk zien

Tag: journalisten

Intellectuele prostitutie

  

“There is no such a thing in America as an independent press, unless it is out in country towns. You are all slaves. You know it, and I know it. There is not one of you who dares to express an honest opinion. If you expressed it, you would know beforehand that it would never appear in print. I am paid $150 for keeping honest opinions out of the paper I am connected with. Others of you are paid similar salaries for doing similar things. If I should allow honest opinions to be printed in one issue of my paper, I would be like Othello before twenty-four hours: my occupation would be gone. The man who would be so foolish as to write honest opinions would be out on the street hunting for another job. The business of a New York journalist is to distort the truth, to lie outright, to pervert, to villify, to fawn at the feet of Mammon, and to sell his country and his race for his daily bread, or for what is about the same — his salary. You know this, and I know it; and what foolery to be toasting an “Independent Press”! We are the tools and vassals of rich men behind the scenes. We are jumping-jacks. They pull the string and we dance. Our time, our talents, our lives, our possibilities, are all the property of other men. We are intellectual prostitutes.”

(John Swinton, chief editorial writer of The New York Times, 1883)

Getalenteerd maar te koop

  
1 op de 3 kinderen wil vluchtelingen terugsturen. Zo staat het vandaag in de (digitale) krant. De vzw Kinderen Goedgekeurd heeft namelijk 3000 leerlingen van het 4de, 5de en 6de leerjaar bevraagd over de thema’s armoede en vluchtelingen. Daaruit blijkt dat één derde van de kinderen vindt dat de vluchtelingen naar hun land moeten terugkeren na de oorlog. Daarvan maakt de krant dus dat 1 op de 3 kinderen de vluchtelingen weg wil. Ik vind het al bedenkelijk dat dergelijke onderzoeken worden gedaan en gepubliceerd, maar dat een krant – een zogenaamde ‘kwaliteitskrant’! – daar dan nog een smerige draai aan geeft, vind ik zodanig beneden peil dat ik me afvraag: wat voor mensen zijn dat die tegenwoordig in de media werken? Ik zie maar twee mogelijkheden. Ofwel is de moraliteit van de media-mensen zo laag gezakt dat ze niet eens meer beseffen wat ze doen. De manier waarop ze in dit geval kinderen gebruiken, doet me denken aan de manier waarop fundamentalistische moslims kinderen inzetten in hun ‘heilige oorlog’. Ik kan daar alleen maar de diepste afschuw voor voelen. Als ik dan ook nog eens vaststel dat deze journalisten zich moreel superieur wanen, kan ik alleen maar denken: dit zijn zieke mensen, dit zijn bezeten mensen. 

Vroeger zei men: als je je eigen moeder vermoord hebt, ben je nog te goed om rijkswachter te worden! Het komt me voor dat journalisten vandaag de plaats van de rijkswachters hebben ingenomen. Je moet wel laag gezonken zijn om vandaag nog bij een krant te willen werken. Ik heb een nichtje dat daarvan droomde, maar toen ze stage liep en zag hoe het eraan toe ging in de mediawereld hield ze het vlug voor bekeken. Het pleit voor haar. Ik begin werkelijk te denken dat alleen het schuim van de intellectuele wereld voor de media werkt: intellectual trash. Er is natuurlijk nog een andere mogelijkheid, en dat is dat al die mediamensen van hogerhand verplicht worden tot dit soort immorele praktijken. Anders komen ze er niet in of raken ze hun job kwijt. En het is natuurlijk een job met glamour: in de krant schrijven, op tv komen, in de media werken! Dan ben je al halvelings een Bekende Vlaming. En zeker een Betere Vlaming. Daar wil een mens wel een prijs voor betalen!

Die prijs is tegenwoordig: je ziel. Journalisten zijn blijkbaar mensen die hun ziel moeten verkopen om in de krant te kunnen schrijven, om op tv te kunnen komen, om in de media te kunnen werken. Nu ja, moeten. Niemand is verplicht om zijn ziel te verkopen. Maar ik vermoed dat deze zielehandel heel subtiel en geraffineerd in zijn werk gaat. Ik vermoed dat het een … kunst is geworden: de kunst om iemand zijn ziel te ontfutselen zonder dat hij het merkt, of zonder dat hij er iets kan of wil tegen doen. Ik kan me bijvoorbeeld niet voorstellen dat ik als journalist ooit zo’n titel als ‘1 op 3 kinderen wil vluchtelingen terugsturen’ uit m’n pen zou krijgen. Maar misschien komt hij niet uit de pen van de journalist in kwestie. Misschien is hij door iemand anders aan zijn stuk toegevoegd, zoals Guy Mortier dat vroeger met de titels in Humo deed. Of misschien had de journalist net een huis gekocht en vreesde hij dat niet te kunnen afbetalen als hij niet gehoorzaamde aan de ‘bedrijfscultuur’. Of misschien zijn er nog vele andere manieren om iemand ertoe te brengen stukje bij beetje zijn ziel te verkopen. 

Dáár zou Dimitri Verhulst eens een boek moeten over schrijven in plaats van opnieuw de draak te steken met de bijbel! Maar dan loopt hij natuurlijk een serieus risico en Verhulst heeft véél te verliezen. Een jonge kerel uit een marginaal gezin die het helemaal gemaakt heeft in letterenland? Hij zal wel gek zijn om dat allemaal op het spel te zetten. Nee, veel liever veilig spelen en het christendom nog eens aanvallen. Dat zal hem zeker in een goed boekje brengen bij de Europese Commissie. Ik vrees dat er veel zijn zoals Dimitri Verhulst, ik vrees zelfs een beetje dat ze allemaal zijn zoals Dimitri Verhulst: getalenteerd maar te koop. De uitzonderingen bevestigen de regel. En ik ben bang dat ze geleidelijk zullen verdwijnen, en dat mét de uitzonderingen ook het besef van de regel zal verdwijnen. Men zal van geen regel meer weten. Men zal zijn ziel verkopen alsof het de normaalste zaak ter wereld is. Ik denk dat het trouwens nu reeds het geval is. Ik ben bang dat de journalist die schrijft ‘1 op de 3 kinderen wil vluchtelingen terugsturen’ zich van geen kwaad bewust is. 

 

Jeder Journalist ein Kunstler

  

Onlangs verscheen bovenstaande foto op de voorpagina van De Standaard met daarboven in vette letters: ‘Harde Aanpak’. Die kop was nogal wat lezers in het verkeerde keelgat geschoten. Ze vonden dat ze gemanupileerd werden. Een paar dagen later verscheen een reactie van ombudsman Tom Naegels. Hij had de zaak grondig onderzocht en ofschoon hij de misnoegdheid kon begrijpen, vond hij toch dat de krant niks verkeerds had gedaan. Tom Naegels komt meestal tot die conclusie, maar wat kun je anders verwachten van iemand die door de krant betaald wordt? Dat hij zijn werkgevers afkraakt? Maar daar wil ik het nu niet over hebben. Ik wil het hebben over het feit dat we opnieuw vergeten dat die foto een … foto is.

Wat is erop te zien? Een moslimgezin dat schreeuwend op de treinsporen ligt, met twee politieagenten ernaast. De titel ‘Harde Aanpak’ suggereert dat de agenten dat gezin op de grond hebben geworpen. Maar dat is een subjectieve interpretatie, zegt Tom Naegels. Zo heeft de krant het helemaal niet bedoeld. Ze verwees met die titel alleen naar de algemene harde aanpak van Hongarije. Krant kunnen natuurlijk beweren wat ze willen, hun interpretatie is niet minder subjectief dan die van de lezer. Aangezien ze al weken (maanden, jaren) lang met een beschuldigende vinger wijzen naar de Europeanen, ligt het voor de hand dat ook deze foto annex kop in die zin geïnterpreteerd wordt. Uiteindelijk blijft het allemaal bij subjectieve interpretaties en daarvan kan een ombudsman als Tom Naegels handig gebruik maken om de krant telkens weer uit de wind te zetten. 

Is er in die hele zee van subjectiviteit dan niks objectiefs te vinden? Toch wel, maar dan moeten we de foto zien als datgene wat hij is, namelijk een foto en geen werkelijkheid. Wat betekent dat? Als we in de foto alleen maar werkelijkheid zien, dan weten we niet hoe we die werkelijkheid moeten interpreteren. Hebben de agenten dat gezin op de sporen gegooid of heeft dat gezin zichzelf op de sporen gegooid? Beide interpretaties zijn mogelijk, maar ze zijn geen van beide overtuigend. Waarom zouden de agenten zoiets doen? Uit brutaliteit of woede? Maar ze zien er juist rustig en beheerst uit. En waarom zouden dat moslimgezin zoiets doen? Wat winnen ze erbij door schreeuwend op de sporen te gaan liggen? Het blijft allemaal troebel en ondoorzichtig, en uitsluitsel over wat er nu werkelijk aan de hand was, vinden we niet.

Dat verandert echter wanneer we ons realiseren dat dit een foto is en dat er dus ook een fotograaf was. Momenteel circuleert er in de media een filmpje dat ons helpt om de rol van die fotograaf te begrijpen. We zien op dat filmpje hoe een Hongaarse cameravrouw een vluchtende vluchteling (sic) beentje licht zodat hij met zijn kind in de armen op de grond valt. Het valt onmogelijk uit te maken waarom ze dat deed. Kwaadaardigheid? Burgerzin? Een ongelukkige reflex? Menstruatieproblemen? Wie zal het zeggen. Hoe dan ook, de vrouw werd onmiddellijk ontslagen door haar werkgever. We kunnen hieruit twee dingen opmaken. Eén: doordat er een filmer werd gefilmd kregen we een verrassende kijk op de rol die fotografen en filmers spelen. Twee: het onmiddellijke ontslag van de beenlichtster toonde aan dat men in Hongarije wel degelijk beducht is voor de kracht van sprekende beelden. 

Dit filmpje confronteert ons voor één keer niet (alleen) met de vluchtelingen maar (ook) met degenen die de vluchtelingen in beeld brengen. Het helpt ons realiseren dat zonder die cameramensen het vluchtelingenprobleem bijlange niet zo’n grote impact op ons bewustzijn zou hebben. Beelden maken namelijk een veel grotere indruk dan woorden. Als we daarop doordenken beseffen we dat het hele vluchtelingenprobleem waarschijnlijk niet eens zou bestaan zonder fotografen en cameramensen. Het vindt namelijk zijn oorsprong in 9/11 en wat zou 9/11 betekend hebben zonder de filmbeelden van de aanslag? We zouden er wellicht onze schouders voor hebben opgehaald omdat we ons de omvang van de ramp niet konden voorstellen. Nu konden we ze echter met eigen ogen zien en de schokgolf van verontwaardiging die de wereld rondging, maakte de War on Terror mogelijk die het Midden-Oosten in een chaos heeft herschapen en miljoenen mensen op de vlucht gedreven. 

We kunnen de rol van de fotograaf of filmer dus moeilijk overschatten. En toch vergeten we die rol telkens weer. Dat is ook met bovenstaande foto het geval. Als we naast de agenten en de vluchtelingen ook de fotograaf voor ogen houden, wordt het opeens duidelijk hoe we deze foto moeten interpreteren. De politieagenten zouden het niet in hun hoofd hebben gehaald die vluchtelingen op de sporen te werpen in aanwezigheid van een fotograaf. Dat had hen hun job kunnen kosten. En dat weten de vluchtelingen ook. Ze zijn veel beter geïnformeerd dan we denken. Ze weten precies naar welk land ze willen. Ze weten precies welke mogelijkheden er bestaan en ze zijn bereid daarvoor hun leven (en dat van hun gezin) te wagen, zoals de vader van Aylan Kurdi. En vooral, ze weten precies welke rol de politieke correctheid in Europa speelt en daar maken ze volop gebruik van. Wie zal het hen kwalijk nemen?

Nu is het niet moeilijk meer om te begrijpen waarom de moslim op de foto zijn vrouw en kind tegen de grond sleurt. Zijn plan om naar Oostenrijk te gaan, was in duigen gevallen en hij zag nog maar één mogelijkheid om daar iets aan te veranderen: een dramatische foto die de wereld rondging en overal verontwaardiging wekte. Waarom zou hij zich anders op de treinsporen werpen? Om zich door een trein te laten overrijden? Met al die agenten in de buurt? Nee, hij probeerde een scène te schoppen in de hoop dat het erg genoeg leek om iets teweeg te brengen in de publieke opinie. En zonder fotograaf in de buurt zou dat volkomen zinloos zijn geweest. Niet alleen zou de foto niet hebben bestaan zonder de fotograaf, de hele scène zou niet hebben bestaan. Het is de fotograaf die het dramatische tafereel mede veroorzaakt heeft, hij heeft het – door zijn loutere aanwezigheid – eigenlijk in scène gezet. 

Wanneer we ons dat realiseren, is het afgelopen met de twijfel en de subjectieve interpretaties. De ware toedracht wordt duidelijk. En die toedracht omvat ook degenen die de foto gepubliceerd hebben en hem voorzien van de kop ‘Harde Aanpak’. Net als de fotografen zijn dat professionals: zij weten hoe ze beelden moeten laten spreken. Ze hebben deze foto en deze woorden niet zomaar gekozen. Het is duidelijk dat ze dit choquerende tafereel niet ‘uit schroom’ op de voorpagina hebben geplaatst. Ze hebben het gedaan om verontwaardiging op te wekken, zoals ze dat voortdurend doen. Ze willen de lezer namelijk manipuleren, lees: opwekken tot meer menselijkheid en solidariteit (hun eigen woorden). En daar neemt die lezer terecht aanstoot aan. Hij is geen klein kind meer dat door journalisten moet worden opgevoed. Hij had dus overschot van gelijk door te protesteren tegen bovenstaande foto en bijgaande tekst. En door dat niet te erkennen toonde Tom Naegels nog maar eens dat hij zijn ziel verkocht heeft. 

Hij is nochtans een intelligent en kunstzinnig iemand, zoals veel mensen die in de krant schrijven. En vooral dat laatste is belangrijk. De oude, gortdroge journalist behoort tot het verleden, de moderne journalist is een … kunstenaar geworden. Het gaat hem niet alleen om de inhoud, het gaat hem ook – en vooral – om de vorm. En zoals bij alle kunst ligt de waarheid niet in de inhoud, maar in de vorm. Een kunstenaar trekt zich niets aan van de inhoudelijke waarheid van zijn werk. Als een landschap er bijvoorbeeld mooier uitziet zonder kerktoren, dan laat hij die kerktoren gewoon weg, ook al hoort hij er in werkelijkheid bij en wordt het schilderij door die ingreep een (inhoudelijke) leugen. Op die manier ‘liegen’ kunstenaars voortdurend: ze stellen de wereld niet voor zoals hij is, ze beelden hem uit zoals hij (volgens hen) zou moeten zijn. 

Dat is dus iets waar we rekening moeten mee houden wanneer we de krant lezen: de moderne krant is een kunstwerk en dient dan ook als een kunstwerk te worden benaderd. Wie denkt de waarheid in de inhoud van de krant te vinden, komt voortdurend bedrogen uit. Kranten staan vol leugens, niet omdat journalisten gepatenteerde leugenaars zijn, maar omdat het kunstenaars zijn. En het probleem is dat wij dat niet beseffen. We houden er geen rekening mee en daardoor worden we gemanipuleerd dat het een aard heeft. Want het grondmotief van de kunstenaar is wat Coleridge suspension of disbelief noemt: opschorting van ongeloof. Zijn kunst bestaat erin om de kijker of de lezer tijdelijk te doen geloven dat het waar is wat hij vanuit zijn verbeelding heeft gecreëerd. De kunstenaar-journalist toont ons dus de wereld zoals hij die in zijn verbeelding schept en spant zich tot het uiterste in om ons te doen geloven dat die wereld werkelijk is. 

Als wij dat geloven, dan worden we misleid. We leven dan in een fictieve wereld zoals wanneer we een roman lezen of een film zien. Daar is niks mis mee, zolang we het tenminste weten en opnieuw de knop omdraaien wanneer het boek uit is of de film gedaan. Dat wil zeggen: zolang we onderscheid kunnen maken tussen fictie en werkelijkheid. Maar dat is juist het grote probleem van onze tijd: de moderne mens leest zoveel kranten en tijdschriften, kijkt zoveel naar film en televisie, luistert zoveel naar muziek, en staart zolang naar allerhande beeldschermen, dat zijn werkelijkheidsbesef sterk is afgenomen. Hij leeft een groot deel van de dag in een fictieve wereld en beseft dat niet meer. Integendeel, hij denkt een veel realistischer kijk op de wereld te hebben dan zijn voorouders. Hij is ervan overtuigd de wereld – eindelijk – te zien zoals hij werkelijk is. In plaats daarvan is hij constant aan het dromen, terwijl hij zichzelf de wakkerste mens uit de geschiedenis vindt. 

Dat heeft onder meer tot gevolg dat hij het vluchtelingenprobleem totaal onrealistisch aanpakt. Terwijl hij zich vermeit in zoete dromen over de vluchteling die zijn vriend is, of in kwade dromen over de racist die zijn vijand is, zijn er in de werkelijkheid dingen aan de gang waar hij niks van afweet en waar hij ook niks van af wil weten. Want ze zouden zijn dromen kunnen verstoren. Ze zouden hem wakker kunnen maken. Ze zouden hem kunnen vertellen dat hij – terwijl hij ligt te dromen – bijzonder hard wordt aangepakt en dat er alles wordt aan gedaan om hem monddood te maken en van zijn vrijheid te beroven. Er is dus niks wat de moderne mens zozeer bedreigt dan de droomsfeer waarin hij zich bijna constant bevindt en die hij voor de echte werkelijkheid houdt. Dat onbewuste dromen dreigt hem te beroven van alles waar zijn voorvaderen zo hard voor gevochten hebben. 

Maar wie zijn dan degenen die hem willen muilkorven en gevangen zetten? Zijn dat de moslims die met miljoenen Europa binnenstromen en allesbehalve van dankbaarheid vervuld zijn? Want zij leven nog veel meer in de werkelijkheid en beseffen heel goed dat het het Westen is dat het vuur aan de lont heeft gestoken en het Midden-Oosten heeft doen ontploffen. Ze zullen er waarschijnlijk geen traan om laten dat de Europese cultuur verdwijnt en vervangen wordt door de islam en de sharia. Toch zullen zij op termijn zelf het slachtoffer worden van hun (onbewuste) wraakzucht. En zij beseffen dat niet, want wat de (beeld)kunst is voor het Westen dat is de (beeldloze) islam voor hen: iets wat hen belet om de werkelijkheid te zien, iets wat hen in een droomtoestand houdt. In feite weten zij niet waarom ze zo massaal naar Europa komen, evenmin als Europa weet waarom het de moslims met open armen ontvangt. Ze denken het allebei te weten, maar ze dromen het alleen maar. Ze zijn allebei diep in slaap.

Nee, als we alles eens op een rijtje zetten, dan zijn de moslims hier omdat we dat willen. Als we het niet zouden willen, dan kwamen ze er niet in, want we zijn nu eenmaal veel sterker dan zij. We zouden ook geen bommen gooien in het Midden-Oosten. We zouden ze niet de hand boven het hoofd houden zoals we nu doen, we zouden ze geen privileges geven, we zouden ze hun uitdagende hoofddoeken niet laten dragen, we zouden niet in koor roepen hoe racistisch, onverdraagzaam, discriminerend, haatdragend, islamofoob, kortom hoe door en door slecht we wel zijn. Dat zouden we allemaal niet doen als we echt niet wilden dat ze naar hier kwamen en hier bleven. Maar om de een of andere onbewuste reden willen we dat wel. We hebben de moslims zelf naar hier gehaald en dus hoeven we de schuld niet bij hen te leggen. 

Maar waarom hebben we dat gedaan? Dat weten we niet, evenmin als een kunstenaar weet waarom hij doet wat hij doet. Waarom doen de kunstenaars-journalisten er alles aan om ons een schuldgevoel aan te praten, waarom willen zij ons op de knieën krijgen terwijl we ons uitputten in verontschuldigingen en schadevergoedingen? Dat weten ze niet en ze willen het ook niet weten. Want een kunstenaar wil niet weten wat hij doet, om de eenvoudige reden dat hij dan geen kunstenaar meer kan zijn: weten verlamt de scheppingskrachten. Daarom sluit een kunstenaar zijn oren voor kritiek: ze belet hem om te scheppen. En dat is het enige wat hij wil. Hij wil de scheppende kracht van de geest in zich voelen, hij wil geïnspireerd worden, hij wil gedreven worden. Dat is alles wat voor hem telt. Het vreselijkste wat een kunstenaar kan overkomen, is dat hij niet meer kan scheppen, dat de geest van hem wijkt. Hij heeft er alles voor over om dat te vermijden. 

Dat is ook de reden waarom Tom Naegels en co doen wat ze doen: omdat ze kunstenaars zijn en omdat de geest van de oude kunst dood is. Daardoor zijn ze in een verschrikkelijke leegte terechtgekomen, een wereld zonder inspiratie, een wereld zonder geest, een wereld zonder scheppingskracht. In die leegte tasten ze wanhopig rond naar een nieuwe geest, een nieuwe inspiratie, een nieuwe bezieling. En ze vinden die ook. Ze verwelkomen de nieuwe geest met open armen, ze geven zich er zich blindelings aan over, ze dienen hem met hart en ziel als was hij hun Verlosser. Maar ze hebben geen idee wie deze ‘nieuwe geest’ is, want ze hebben hem al tastend in het donker gevonden. Ze willen het ook niet weten, uit angst dat ze opnieuw in die wurgende leegte zullen terechtkomen. Voeg daar nog eens bij dat deze geest financeel en maatschappelijk heel goed voor hen zorgt, en het wordt bijna onmogelijk voor hen om zich bewust te worden van de geest die hen inspireert. 

Dat is uiteindelijk de reden waarom intelligente lieden zoals Tom Naegels zich niet realiseren wat ze doen: omdat ze kunstenaars zijn en het bijgevolg niet willen weten. En dus blijft alleen nog de kijker over, de lezer. Alleen hij kan erachter komen welke geest de kunstenaars dezer wereld, de scheppers van de nieuwe wereld, inspireert. Maar daarvoor moet hij wel eerst beseffen dat hij met kunstenaars te doen heeft, en niet met gewone journalisten, politici of academici. Hij moet zich realiseren dat de krant die iedere dag in zijn bus zit, een kunstwerk is vol prachtige beelden en spannende verhalen, en niet een saai en kleurloos verslag van de belangrijkste gebeurtenissen van de dag. Doet hij dat niet, en houdt hij vast aan zijn oude beeld van de krant, dan wordt hij misleid en meegesleurd in dromenland. Doet hij het echter wel en dringt het tot hem door dat er een nieuwe tijd is aangebroken, een tijd waarin Jeder Mensch ein Kunstler is, dan kan hij een veel diepere waarheid ontdekken, een levende waarheid, namelijk die van de kunst. Maar daarvoor moet hij eerst wel ontwaken voor het kunstzinnige karakter van de werkelijkheid. En daarmee kan hij beginnen door bijvoorbeeld door een foto als een foto te zien …

Hoeren

Een beetje algemene menskunde volgens Koen Meulenaere:

Er zijn drie soorten hoeren.

De eerste bestaat uit onze vriendinnen de straathoekwerksters en de barmadelieven.
Door de Almachtige in zijn tuin van Eden gezet, volgens de enen als beproeving en volgens de anderen als beloning, maar hoe dan ook van hogerhand gestuurd.
Er zijn ook wetenschappers die volhouden dat tippelaarsters een logisch vervolg zijn van een enorme knal die 6 miljard jaar geleden heeft plaatsgevonden.

De tweede categorie bestaat uit de escortmeisjes.
De Steve-Stevaertkring.
Geen initiatief van Ons Heerke maar van de vrije markt, ten behoeve van zielenpoten die op openbare gelegenheden niet graag als dusdanig worden gekapitteld.
Al gebeurt dat vaak toch door een al te groot leeftijdsverschil, of ten gevolge van onnauwkeurige instructies aan de provider.

De derde categorie ten slotte, gestuurd door Heerke noch markt, wordt gevormd door de politici en, naar kwatongen beweren, door de journalisten.
Het summum van hoererij is een combinatie van die twee.

Oekraïne (2)

Gisteren verscheen op de website van De Standaard het bericht dat Herman Van Rompuy Europa opriep om maatregelen te nemen tegen Rusland.
Een uur later was het alweer verdwenen.
Vreemd, die krantenberichten die opduiken en verdwijnen.

Hoe dan ook, in Amerika en Europa wordt stoere taal gesproken: men wil Rusland een lesje leren.
Waarom?
Omdat het ontoelaatbaar is burgervliegtuigen uit de lucht te schieten.
Uiteraard is dat ontoelaatbaar.
En uiteraard moet daartegen opgetreden worden.
Maar dan moet liefst wel duidelijk zijn wie gestraft moet worden en wie mag straffen.
En precies dat is niet het geval.

20140728-203136.jpg

Men is het erover eens dat het Maleisische lijnvliegtuig uit de lucht is gehaald door pro-Russische Oekraïense ‘rebellen’.
Maar wie is ‘men’?
Dat is in de eerste plaats Amerika.
Het had meteen ‘ontdekt’ dat het vliegtuig was neergeschoten met BUK-raketten die stonden opgesteld in rebellen-gebied.
Maar iets dergelijks had het ook ontdekt na de gifgasaanval in Syrië: die was het werk van president Assad.
Waarom Assad iets zou doen dat de hele wereld tegen hem in het harnas joeg, was een raadsel, maar de bewijzen waren er nu eenmaal.
Net als destijds met de vernietigingswapens van Saddam …

Met andere woorden, de Amerikaanse bewijzen bewijzen helemaal niets.
Het zijn slechts woorden.
Woorden in een krant, woorden op televisie.
En we weten intussen wat dat soort woorden waard zijn…

Na mijn vorige berichtje over de aanslag in Oekraïne stuurde een lezer me een artikel dat vergezeld ging van een you tube filmpje en verschillende foto’s.
Het betrof een persconferentie waarop Rusland zijn versie van de feiten gaf.
En die klonk heel anders dan de Amerikaanse.
Vreemd genoeg heb ik over die persconferentie niks vernomen in de kranten.
Je zou nochtans mogen aannemen dat dit nieuws is.
Je zou ook mogen aannemen dat beide betrokken partijen gehoord worden.
Maar dat vonden de media blijkbaar niet nodig.

20140728-203242.jpg

Ik herinner me nog dat de kranten destijds vol stonden over de vernietigingswapens van Saddam Hoessein en over het machtige leger dat hij had opgebouwd.
Uitvoerig werd de sterkte van dat leger in beeld gebracht met tot de verbeelding sprekende tekeningen van luchtmachtbasissen die onder het zand verborgen waren.
Ja, het zou een harde strijd worden, zoveel was duidelijk.
Ik voelde de opwinding: hoe zou dat aflopen?
Zou men erin slagen de Grote Schurk die de wereldvrede bedreigde te verslaan?
Pas toen de ‘harde strijd’ een systematische vernietiging van Irak bleek te zijn, en noch de vernietigingswapens noch het vervaarlijke leger van Saddam bleken te bestaan, begreep ik dat ik bij de neus was genomen. En met mij zowat de hele wereld.
Alles wat de kranten geschreven en getekend hadden, was oorlogspropaganda geweest, of erger eigenlijk: vernietigingspropaganda. Want van een echte oorlog was nauwelijks sprake.

Na de gifgasaanval in Syrië stond Amerika’s president én Nobelsprijswinnaar voor de Vrede alweer te popelen om het land te bombarderen.
Om redenen die me niet duidelijk waren, ging het vernietigingsfeest niet door.
De media hadden nochtans goed werk geleverd: iedereen was verontwaardigd over die duivelse president Assad, hoewel er geen enkel bewijs was voor zijn betrokkenheid.
Ook vandaag doen ze weer flink hun best.
Putin wordt afgeschilderd als de Grote Slechterik en uiteraard moet je niet luisteren naar wat slechteriken te zeggen hebben, want ze vertellen alleen maar leugens.
In het voetbal heet dat: de man spelen in plaats van de bal.
Het is een zeer populaire journalistieke techniek.

20140728-203600.jpg

Godzijdank ben ik geen journalist en dus luister ik naar luitenant-generaal Andrei Kartapolov die namens het Russische ministerie van landsverdediging spreekt.
Hij doet dat met een uitdrukkingsloos, zelfs ietwat verveeld gezicht, alsof het hem allemaal niet aangaat.
Hj ziet er bepaald niet uit als one of the good guys, maar hij stelt een aantal pertinente vragen.
Zo toont hij beelden waarop te zien is dat het Oekraïense leger, precies op de dag dat het vliegtuig wordt neergehaald, BUK-raketsystemen verplaatst naar een gebied vlakbij de (pro-Russische) rebellen.
Waartoe dienen die raketten?
Iedereen weet dat de rebellen geen vliegtuigen hebben.
Kartapolov toont ook beelden waarop te zien is dat een gevechtsvliegtuig van het Oekraïense leger het burgervliegtuig nadert tot op een paar kilometers.
Wat deed dat vliegtuig daar?
Waarom drong het een burger-corridor binnen?
Kartapolov vertelt ook dat op hetzelfde moment een Amerikaanse satelliet passeerde.
Amerika heeft dus beelden van wat er gebeurd is, beelden die onomstotelijk kunnen aantonen wie verantwoordelijk is voor het neerhalen van dat vliegtuig.
Waarom heeft Amerika die beelden niet getoond?
Waarom heeft Amerika nog geen enkel beeld getoond waaruit zou blijken dat het de rebellen zijn die verantwoordelijk zijn voor de crash?
Waarop baseert het zich trouwens om dat laatste te beweren?
Andere beelden tonen dat het burgervliegtuig in kwestie 14 km van zijn gebruikelijke route is afgeweken zodat het precies in de buurt kwam waar de raketten waren opgesteld.
Waarom heeft het zijn koers veranderd?
Waarom hebben de Oekraïense luchtverkeersleiders dat toegestaan?
En tot slot weet Andrei Kartapolov nog te melden dat Rusland nooit BUK-raketten geleverd heeft aan de opstandelingen in Oekraïne.

20140728-203648.jpg

Een persconferentie die tot nadenken stemt, lijkt me.

Natuurlijk valt niet te controleren dat Rusland nooit BUK-raketten aan de rebellen heeft geleverd.
Idem voor het verhaal over het vechtsvliegtuig.
Beelden zijn gemakkelijk te truceren.
Misschien is zelfs de hele persconferentie getruceerd.
Maar een lijnvliegtuig dat van zijn koers afwijkt, dat is al iets anders.
Dat moet kunnen geverifieerd kunnen worden, dunkt me.
En dat geldt alleszins voor de positie van de Amerikaanse satelliet.
Als die zich inderdaad vlak boven de plek des onheils bevond, dan moet Amerika beelden bezitten, en dan is het moreel verplicht om die te tonen.

Een beetje journalist kan en moet de Russische beweringen over die satelliet controleren.
En als het klopt wat Kartapolov beweert, dan moet hij vragen waar die satellietbeelden blijven.
Maar journalisten zijn geen journalisten meer.
Ze vinden het niet meer nodig om dingen te controleren.
Ze vinden het ook niet nodig om vragen te stellen.
Ze baseren zich op beweringen, geruchten en veronderstellingen.
In plaats van feiten en bewijzen komen emoties, verontwaardiging, opwinding en sensatie.
Journalisten proberen geen objectief verslag meer te brengen, ze proberen spannende verhalen te vertellen.
Journalisten zijn met andere woorden vertellers geworden, kunstenaars, literatoren.

20140728-203904.jpg

Het moet gezegd: moderne journalisten schrijven heel goed.
Ook wetenschappers schrijven tegenwoordig heel goed.
Vijftig jaar geleden waren wetenschap en journalistiek nog dor en droog.
Ze waren niet geïnteresseerd in de vorm, alleen de inhoud telde.
Vandaag zijn ze sappig en smeuiig.
De waarheid is niet langer hun hoofdbekommernis.
Het vertellen van een Goed Verhaal, daar gaat het om.

Vertelt Andrei Kartapolov de waarheid?
Niemand die de moeite neemt om dat te controleren.
Vertelt Barack Obama de waarheid?
Who cares!
Waar het om gaat is dat Obama een spannend verhaal heeft – de strijd tegen het kwaad – en dat verhaal heel goed vertelt.
Hij is een acteur van formaat, terwijl Kartapolov een bordkartonnen figuur is uit het amateurstoneel.
De toespraken van Obama, dát is pas showbusiness!

20140728-204350.jpg

Hij spreekt de waarheid die het best liegt.
En hij die de waarheid niet goed verkondigt, is een leugenaar.
Daar komt het vandaag zo’n beetje op neer.
Dat is de nieuwe regel, zowel in de journalistiek, de wetenschap, de politiek en zelfs de kunst.
Wetenschap (die waarheid tot inhoud heeft) en kunst (die schoonheid als vorm heeft) zijn ongemerkt in elkaar overgegaan.
En wij imiteren onbewust hun vereniging.
We maken geen onderscheid meer tussen vorm en inhoud, tussen waarheid en schoonheid, tussen kunst en wetenschap.
We zien ze onbewust als een eenheid.

We zien de wereld als een kunstwerk, maar we weten het niet.
We bekijken de werkelijkheid zoals we een kunstwerk bekijken, maar we maken geen onderscheid tussen vorm en inhoud.
We nemen beide onbewust in ons op en reageren er instinctief op.
En juist dat gebrek aan bewustzijn maakt van onze kunstzinnige benadering een vernietigende kracht die vrij baan geeft aan oorlog en terreur.

20140728-204738.jpg

Op het eind van de 19de eeuw brak in Frankrijk een revolutie uit in de kunst.
Kort daarop verhuisde het centrum van de kunstwereld naar Amerika.
Sindsdien beheerst Amerika de kunst, zowel op positieve als negatieve wijze.
We realiseren ons veel te weinig welke macht Amerika daardoor uitoefent, hoe ze niet alleen door haar gigantische leger maar ook door de wereldwijde verspreiding van haar kunst de wereldmacht bezit.
Door middel van die kunst – en daaronder mogen we ook de journalistiek rekenen – verlamt ze ons bewustzijn en dwingt het in een bepaalde richting.
We stellen ons geen vragen meer, noch over de kunst noch over wat we in de kranten lezen.
We slikken het allemaal als zoete koek, hoe pervers en gewelddadig het ook is.

Hoe sterk die ‘bewustzijnsluiheid’ is, heb ik zelf ondervonden toen ik er als vanzelfsprekend vanuit ging dat de Russen dat lijnvliegtuig hadden neergehaald.
Ik slikte dat Amerikaanse verhaal omdat het met zoveel overtuiging was gebracht, omdat de Amerikaanse kunstzinnigheid me zo vertrouwd is geworden. (Kennen we nog een andere?)
Nu ik per ongeluk de (onaantrekkelijke) versie van Rusland heb gehoord en gezien, weet ik het niet meer.
Louter rationeel kán ik het ook niet meer weten.
Ik kan de feiten niet zelf controleren.
Daarvoor ben ik aangewezen op de pers.
En die liegt aan honderd per uur.
Dus ben ik als het ware veroordeeld om in twijfel en onzekerheid te leven.
En dat doet m’n bewustzijn weinig goeds.

20140728-204831.jpg

Maar zijn al die sympathieke journalisten dan botte leugenaars?
Zijn al die lachende, vertrouwenwekkende gezichten die we elke dag in de krant en op tv zien, dan gepatenteerde bedriegers?
Nee, het zijn gewoon … kunstenaars.
En kunstenaars zijn niet bijzonder geïnteresseerd in de waarheid.
Ze zijn geïnteresseerd in schoonheid, en daarom creëren ze een imaginaire schijnwereld.
Dat is wat moderne journalisten doen: ze creëren hun eigen werkelijkheid.
Maar ze weten het niet, ze zijn ervan overtuigd de werkelijkheid te zien zoals ze is, want ze beschouwen zich niet als kunstenaars, ze beschouwen zichzelf als journalisten, als verslaggevers.

Als we als lezers of kijkers dezelfde fout maken, en denken dat we met objectieve verslaggeving te maken hebben, dan komen we in een schijnwerkelijkheid terecht, in een Spannend Verhaal.
En dat verhaal geloven we als was het werkelijkheid.
Pas wanneer we beseffen dat we naar kunst kijken (en ons daaraan aanpassen), krijgen we een kijk op de echte werkelijkheid.
Het is pas wanneer we de media (en bij uitbreiding de hele moderne werkelijkheid) kunstzinnig benaderen dat we de waarheid leren kennen.
Dat houdt enerzijds in dat we ons overgeven aan de hedendaagse berichtgeving – we hebben trouwens geen andere keuze als we willen weten wat er in de wereld omgaat – maar anderzijds dat we een kritisch oordeel vellen over haar kwaliteit.
Want dat is wat we doen wanneer we een kunstwerk bewust benaderen: we geven er ons aan over en we beoordelen het kritisch.
Als één van beide factoren ontbreekt, komen we in de schijn terecht, en dat is NIET de ‘ware schijn’ waar Rudolf Steiner over spreekt in verband met de kunst.
Het is een door de tegenmachten gecreëerde valse schijn.

20140728-205212.jpg

De tegenmachten weten heel goed dat de kunst de grens met de werkelijkheid heeft overschreden en dat Jeder Mensch ein Künstler is geworden.
Ze doen er dan ook alles aan om dat voor de mens verborgen te houden.
En ze doen dat allang.
De hele Hedendaagse Kunst, die geboren werd toen de kunst uitweek naar Amerika, en die – dat is bekend – door Amerika gebruikt werd als wapen in de Koude Oorlog tegen Rusland, is één grote aanslag op de kunstzinnige bewustwording van de mens.
De tegenmachten konden niet tegenhouden dat de moderne mens kunstenaar werd, maar ze konden wel beletten dat hij zich daar bewust van werd.
Dat hebben ze op even brutale als geniale manier gedaan, en daar plukken ze nu de vruchten van.

Ze hebben niet alleen de journalist maar ook de krantenlezer in hun greep.
Geen van beiden beseft dat ze kunst maken of waarnemen.
Allebei denken ze met de werkelijkheid te doen te hebben, terwijl ze alleen meegaan in het Grote Verhaal dat de tegenmachten vertellen.
Een hoofdstukje in dat verhaal is de snode aanslag van Rusland op het lijnvliegtuig en de verontwaardigde reactie van de buitenwereld.
Wie echter een beetje afstand neemt – en dat is wat we doen als we een kunstwerk kritisch beoordelen – herkent al gauw de ‘stijl’ van de schrijver.
Hoeveel van die aanslagen zijn er intussen al geweest, aanslagen waarbij meteen de schuldige werd aangewezen die vervolgens zwaar gestraft werd?
Telkens bleek die aanslag op een leugen te berusten, en telkens was het Amerika die de schuldige aanwees en er zijn leger op afstuurde.

20140728-205649.jpg

Ik denk dat de kans groot is dat het ook dit keer weer Amerika is die achter de aanslag op het lijnvliegtuig zit.
Zekerheid heb ik niet, maar ik ben ervan overtuigd dat die te vinden is als we de zaak consequent kunstzinnig benaderen.
Dat is trouwens de enige mogelijk om vandaag nog achter de waarheid te komen.
Zonder bewustzijn van de kunstzinnigheid van de werkelijkheid – zowel buiten ons als in onszelf – zijn we gedoemd om in toenemende mate in een schijnwereld te leven.
In het creëeren van die (valse) schijnwereld speelt niet alleen de hedendaagse pers een cruciale rol, maar ook onze onbewuste behoefte aan grote, spannende verhalen.

(Bron: http://www.lewrockwell.com/2014/07/no_author/awkward-questions-for-us-ukraine)

A (Flemish) Inconvenient Truth

20130912-085420.jpg

In De Morgen lees ik de onheilspellende titel:
Nieuw dieptepunt voor poolijs.
Als gevolg van Global Warming is het ijs van de Noordpool aan het smelten: in 30 jaar is al de helft ervan verdwenen.

De oudere krantentitels liegen er ook niet om:
‘Hetere en frequentere hittegolven onvermijdelijk.’
‘Niveau zeewater kan met 90 cm stijgen tegen 2100.’
‘Lange droogtes versnellen klimaatopwarming.’
‘IJskappen smelten drie keer zo snel als 20 jaar geleden.’
‘Schepen varen tegen 2050 recht door de Noordpool.’

De meest in het oog springende titel is wel de volgende:
‘Deze 14 Amerikaanse steden bestaan in 2100 misschien niet meer.’
En dan volgen namen als: Boston, New York, Seattle, Miami, Los Angeles, San Diego, Sacramento, Atlantic City, enzovoort.
President Assad zal het graag lezen, al is het nog lang tot 2100..

Natuurlijk krijgen de critici een veeg uit de pan:
‘Waarom noemen we orkanen niet naar klimaatontkenners?’
De boodschap is duidelijk: ze richten evenveel schade aan.
Zonder de klimaatontkenners zouden onze kinderen in een betere wereld kunnen leven.

Tussen al die onheilsberichten en doemscenario’s staat ook een veel minder opvallend bericht:
‘De afgelopen 10 jaar viel er geen opwarming meer te noteren.’
Hoezo geen opwarming meer?
En al die horror-verhalen dan?
O, maar volgens de geleerden zitten we alleen maar ‘in een dipje’.
Daarna zal de aarde opnieuw opwarmen.
We moeten dus vooral niet ophouden met griezelen.
En betalen.
Want met Global Warming zijn astronomische bedragen gemoeid.
Net als met de geplande actie tegen Syrië, om maar iets te noemen.
Maar wat doe je eraan?
De geleerden hebben harde bewijzen.

Het vreemde is dat er in beide gevallen ook bewijzen van het tegendeel zijn.
Bewijzen dat Assad chemische wapens heeft gebruikt.
Bewijzen dat de rebellen chemische wapens hebben gebruikt.
Bewijzen dat de aarde opwarmt.
Bewijzen dat de aarde niet opwarmt.
Bewijzen dat het onze schuld is.
Bewijzen dat het onze schuld niet is.

Zoals iedereen weet, zijn er bewijzen en bewijzen.
De Morgen heeft op dat vlak een geduchte reputatie.
Ik herinner me nog een grote kop:
‘Den Haag in 2010 onder water.’
Ik herinner me niet meer of er foto’s bij stonden.
Foto’s maken van dingen die nog moeten gebeuren?
Fluitje van een cent.
Zelfs de Syriërs kunnen dat.
No disrespect.
In ieder geval, de titel loog er niet om:
De Hagenaars konden maar beter verhuizen.

Onnodig te zeggen dat De Hagenaars nog altijd droge voeten hebben en dat het strand van Scheveningen nog altijd bestaat.
Veel kans ook dat Amerika in 2100 nog altijd bestaat.
En dat er ook nog ijsberen bestaan.

Want wat lees ik in buitenlandse kranten?
‘Zestig procent meer ijs op de Noordpool.’
Meer, niet minder.
De helft minder ijs, de helft meer ijs.
Wat is het nu?
Warmt de aarde nu op, of warmt ze niet op?

Ik heb het altijd verdacht gevonden dat een Amerikaanse bijna-president de hele klimaatkwestie op gang heeft getrokken.
Al gauw bleek dan ook dat Al Gore’s ‘Inconvenient Truth’ vol onnauwkeurigheden, verdraaiingen en leugens stond.
Zoals je kunt verwachten van een Amerikaanse (bijna) president die ten oorlog trekt…

20130912-094220.jpg

Het is natuurlijk de vraag waartegen Al Gore ten oorlog trok.
Of waarvoor.
Daar heb je nogal eens het raden naar bij presidenten & aanverwanten.

Maar je kunt natuurlijk ook je eigen verstand gebruiken.

Zo heb ik mij de vraag gesteld: waarom stond dit bericht in De Morgen en niet in De Standaard?
En waarom is er in de Vlaamse kranten niets te lezen over de klimaatdiscussies die in andere landen wél gevoerd worden?
Waarom is bij ons maar één kant van het verhaal te horen, het duurste en meest afschrikwekkende?
Dát zijn vragen waar je kunt over nadenken.
Daar kun je je een oordeel over vormen.
Over de dikte van het poolijs kun je dat niet.
Die berichten kun je alleen maar geloven.
Of niet geloven.

Wie regelmatig Vlaamse kranten leest, weet dat kritische zin niet hun sterkste kant is.
En dat is zacht uitgedrukt.
Met wat meer nadruk zou je kunnen zeggen: het zijn hielenlikkers eersteklas.
De manier bijvoorbeeld waarop Elio di Rupo voortdurend in het zonnetje wordt gezet en Bart De Wever voortdurender door het slijk wordt gesleurd, doet een kritische geest het schaamrood naar de wangen stijgen.
En dat is maar één voorbeeld, zij het wel het meest opvallende.
Je gelooft soms je ogen niet.
Onvoorstelbaar hoe laks, volgzaam en kritiekloos de Vlaamse journalisten zijn!
Behalve als het gaat om de gewone Vlaming natuurlijk.
Dan zijn ze neerbuigend, minachtend, sarcastisch en vernietigend.
Het volstrekte tegendeel dus.
Dat is dan ook de grondreden waarom ze Di Rupo, die niets anders doet dan zoveel mogelijk geld en postjes in de wacht slepen voor de Franstaligen, de hemel inprijzen, en Bart De Wever, die daar iets wil aan doen, de grond instampen:
ze schamen zich ervoor Vlaming te zijn.
Ze willen alles zijn – Belg, Europeëer, wereldburger – als het maar geen Vlaming is.
En het zijn niet alleen de journalisten die aan zelfhaat lijden, alle intellectuelen lijden eraan.
De gehele Vlaamse intelligentsia is hevig en virulent anti-Vlaams.

Waarom heeft Bart De Wever zo’n succes bij de gewone Vlaming?
Omdat hij de eerste Vlaamse politicus is die niet toegeeft aan die zelfhaat, die zelfbewust Vlaming wil zijn en op grond van dat – zeldzame – zelfbewustzijn gelijke rechten eist tegenover de Franstaligen.
Al dat geleuter over extreem-rechts dient alleen om de kern van de zaak te verdoezelen: de Vlaming heeft een diepe afkeer van zijn Vlaamse zelf.
Hij laat zich keer op keer vernederen door de Franstalige politici omdat hij niet naar zichzelf wil kijken.
Dát is de Vlaamse Inconvenient Truth.
En daarover wordt nooit gesproken.
Daarover worden geen films gemaakt.
Dat mag niet boven water komen.
Want het is een échte waarheid, een zeer ongemakkelijke, kwetsende waarheid.
Een waarheid die niemand wil horen.

Als ik dus zie hoe kritiekloos de Vlaamse kranten staan tegenover de hele (door Amerika op gang getrokken) Global Warming campagne, en hoe met name De Morgen enthousiast meedoet aan het paniekzaaien, dan kan ik niet anders dan daarachter weer die Vlaamse zelfhaat bespeuren, die tot uiting komt in een volstrekt niet-eigentijdse volgzaamheid, gezagsgetrouwheid, laksheid en kritiekloosheid.
En dat is allesbehalve een garantie voor objectiviteit.

Als zelfs De Morgen, zij het bijna fluisterend, bericht dat er de laatste 10 jaar geen opwarming meer geweest is, dan begin ik te vermoeden dat die hele Global Warming misschien wel een zoveelste Amerikaanse poging is om de wereld naar zijn hand te zetten.

Geen wonder dat de Vlaamse intellectuelen daar gretig aan meedoen.
Als ze de schuld maar op een ander kunnen steken.
Als ze maar niet naar zichzelf hoeven te kijken.
Als ze de Flemish Inconvenient Truth maar niet onder ogen moeten zien.

20130912-103512.jpg